W związku z pogarszającą się sytuacją wolności mediów w kilku państwach członkowskich OBWE, grupa 15 krajów, w tym Wielka Brytania, Kanada i państwa Unii Europejskiej, wezwała do natychmiastowych działań na rzecz bezpieczeństwa dziennikarzy i poszanowania niezależnych mediów. Wspólne oświadczenie odczytano podczas kwietniowego posiedzenia Stałej Rady Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE) w Wiedniu.
- Rosyjska inwazja na Ukrainę stanowi bezpośrednie zagrożenie dla dziennikarzy, którzy są zabijani, przetrzymywani i torturowani. Wezwano do natychmiastowego uwolnienia wszystkich uwięzionych przedstawicieli mediów.
- W Rosji, Białorusi oraz w krajach Azji Środkowej i Kaukazu dziennikarze są nękani, aresztowani i skazywani na podstawie politycznie motywowanych zarzutów – rośnie liczba przypadków cenzury i przemocy wobec kobiet w mediach.
- Państwa zaapelowały do wszystkich członków OBWE o przestrzeganie zobowiązań z Mediolanu z 2018 roku, w tym o jednoznaczne potępianie ataków na dziennikarzy oraz dostosowanie prawa do standardów międzynarodowych.
Rosyjska agresja głównym zagrożeniem
Jak podkreślono we wspólnym oświadczeniu, nielegalna i bezpodstawna wojna napastnicza Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie stanowi obecnie najpoważniejsze zagrożenie dla bezpieczeństwa dziennikarzy. W wyniku działań wojennych wielu przedstawicieli mediów straciło życie, zostało poddanych arbitralnemu aresztowaniu, torturom lub wymuszonemu zaginięciu wyłącznie za wykonywanie swojej profesji. Co więcej, infrastruktura medialna i pracownicy mediów stali się bezpośrednim celem rosyjskich ataków.
Sygnatariusze oświadczenia jednoznacznie wezwali Rosję do natychmiastowego i bezwarunkowego uwolnienia wszystkich dziennikarzy uwięzionych z powodu ich działalności zawodowej, w tym na tymczasowo okupowanych terytoriach Ukrainy. Zwrócono również uwagę, że w samej Rosji i na Białorusi osoby działające w mediach są nękane, atakowane i więzione na podstawie politycznie motywowanych zarzutów, często z wykorzystaniem tak zwanych ustaw “antyekstremistycznych” i “antyterrorystycznych”. W praktyce karane jest również samo poszukiwanie niezależnych informacji przez obywateli.
Erozja wolności mediów w całym regionie OBWE
Wystąpienie zwróciło uwagę na głęboki niepokój związany z postępującą erozją wolności mediów także w innych częściach regionu OBWE. Dziennikarze są aresztowani, ścigani i skazywani w takich krajach jak Azerbejdżan, Gruzja, Kazachstan, Kirgistan, Tadżykistan, Turcja i Uzbekistan. Szczególnie trudna sytuacja panuje w Turkmenistanie, gdzie pole do niezależnego dziennikarstwa jest bardzo ograniczone.
Nie pominięto również problemu przemocy wobec kobiet dziennikarek. Jak zaznaczono, kobiety pracujące w mediach w dalszym ciągu padają ofiarą przemocy ze względu na płeć – zarówno w świecie rzeczywistym, jak i w internecie. Kraje członkowskie doceniły pracę Specjalnego Przedstawiciela OBWE w zakresie promowania bezpieczeństwa kobiet dziennikarek.
Przypomnienie o zobowiązaniach z Mediolanu
W obliczu narastających wyzwań państwa członkowskie przypomniały o konieczności przestrzegania zobowiązań podjętych w 2018 roku w Mediolanie w ramach decyzji o bezpieczeństwie dziennikarzy. Dokument ten został przyjęty przez wszystkie 57 państw uczestniczących w OBWE. Zobowiązania te obejmują między innymi:
- dostosowanie prawa, polityk i praktyk do międzynarodowych zobowiązań, tak aby nie ograniczały one zdolności dziennikarzy do wykonywania pracy w sposób niezależny i bez nadmiernej ingerencji;
- publiczne i jednoznaczne potępianie wszelkich ataków i aktów przemocy wobec dziennikarzy;
- nakłanianie przywódców politycznych, urzędników publicznych i władz do powstrzymania się od zastraszania, grożenia lub usprawiedliwiania ataków na media.
Jak podkreślono w przemówieniu, wolność mediów jest nieodłącznym składnikiem demokracji i ma kluczowe znaczenie dla stabilności społeczeństw oraz bezpieczeństwa zbiorowego. Państwa zapowiedziały dalsze wsparcie dla mandatu Specjalnego Przedstawiciela OBWE ds. Wolności Mediów oraz kontynuację współpracy w walce z wszelkimi próbami ograniczania tej wolności.
Źródło: Foreign, Commonwealth & Development Office / gov.uk