Bonfire Night w UK – 5 listopada, Guy Fawkes, tradycje i fajerwerki

Bonfire Night (znana też jako Guy Fawkes Night) to brytyjskie święto obchodzone 5 listopada. Wieczorem Brytyjczycy rozpalają ogniska, oglądają pokazy fajerwerków i wspominają nieudany Spisek Prochowy z 1605 roku. W 2026 roku 5 listopada wypada w czwartek, a wiele pokazów odbywa się w najbliższy weekend. To zwykły dzień roboczy, nie bank holiday.

Co to jest Bonfire Night i kiedy jest?

Bonfire Night przypada co roku 5 listopada. Nazwa oznacza dosłownie „noc ognisk”. Drugie, równie popularne określenie to Guy Fawkes Night, od nazwiska człowieka, który w 1605 roku miał podłożyć ładunki pod budynkiem parlamentu.

Święto jest obchodzone w całej Wielkiej Brytanii, ale nie jest dniem wolnym od pracy ani szkoły. Dlatego organizatorzy większości dużych pokazów wybierają najbliższy weekend. W 2026 roku jest to sobota 7 listopada, więc jeśli chcesz zobaczyć pokaz w swojej okolicy, sprawdź na stronie rady miejskiej (council) albo lokalnego klubu, czy nie odbywa się dzień lub dwa później niż 5 listopada.

Historia: Spisek Prochowy i Guy Fawkes

W 1605 roku grupa katolickich spiskowców planowała wysadzić w powietrze budynek parlamentu w Londynie podczas obecności króla Jakuba I. Guy Fawkes pilnował beczek z prochem ukrytych w piwnicach pod budynkiem i został złapany w nocy z 4 na 5 listopada. Spisek się nie udał.

Mieszkańcy Londynu rozpalili wtedy ogniska z radości, że król ocalał, i z tego zwyczaju wyrosło coroczne święto. Z czasem zmieniło się w widowisko pełne ognia i fajerwerków, a podział religijny, który kiedyś je napędzał, zszedł na dalszy plan.

Tradycje na Bonfire Night

Ogniska i pokazy fajerwerków

Najważniejszym elementem jest ognisko (bonfire) i pokaz fajerwerków (fireworks display). Większość Brytyjczyków wybiera organizowane pokazy w parkach, szkołach, klubach sportowych czy na terenach rady miejskiej. Wstęp zazwyczaj jest płatny, a bilety warto kupić z wyprzedzeniem. Ceny i godziny różnią się w zależności od miejsca.

Kukła „Guy”

Dawniej dzieci robiły ze starych ubrań kukłę, zwaną guy, i chodziły z nią po ulicach, prosząc o drobne („penny for the guy”). Kukłę palono potem na ognisku. Dziś ten zwyczaj jest rzadziej spotykany, ale w niektórych miejscowościach nadal się go kultywuje.

Rymowanka „Remember, remember”

Z Bonfire Night kojarzy się znana rymowanka zaczynająca się od słów „Remember, remember, the fifth of November”. Dzieci uczą się jej w szkole, a w wielu domach jest przypominana co roku w listopadzie.

Jedzenie na Bonfire Night

• toffee apples – jabłka w karmelu na patyku,
• bonfire toffee – twardy, ciemny toffi robiony specjalnie na to święto,
• parkin – piernik owsiany z Północy Anglii (Yorkshire),
• jacket potatoes – pieczone w ognisku lub piekarniku ziemniaki z nadzieniem,
• hot dogi i zupa z kubka, bo pogoda zwykle jest zimna i wilgotna,
• mulled cider lub mulled wine dla dorosłych.

Gdzie obchodzi się Bonfire Night najbardziej widowiskowo?

Najsłynniejsze obchody są w Lewes w hrabstwie East Sussex. Odbywają się tam wielkie nocne procesje ze świecami i pochodniami oraz kilka niezależnych ognisk, organizowanych przez lokalne stowarzyszenia. W Ottery St Mary w Devon obchodzi się zwyczaj tar barrels, czyli biegania z płonącymi beczkami. Oba wydarzenia przyciągają tłumy, więc jeśli planujesz tam jechać, sprawdź zawczasu dojazd i zasady wstępu.

W Londynie i innych dużych miastach pokazy odbywają się zwykle w parkach. Programy zmieniają się co roku, więc najlepiej sprawdzić aktualne informacje na stronie rady miejskiej lub organizatora.

Przepisy o fajerwerkach w UK – co musisz wiedzieć

Fajerwerki w Wielkiej Brytanii są regulowane prawnie, a kary mogą być wysokie. Według informacji rządu (gov.uk):

• Wiek: nie możesz kupić „dorosłych” fajerwerków, jeśli masz mniej niż 18 lat.
• Godziny: zabronione jest odpalanie fajerwerków między 23:00 a 7:00, z wyjątkami. W Bonfire Night obowiązuje limit do północy, a w Sylwestra, Diwali i Chinese New Year do 1:00 w nocy.
• Miejsca publiczne: nie wolno odpalać ani rzucać fajerwerków, w tym zimnych ogni, na ulicy ani w innych miejscach publicznych.
• Zakup: zarejestrowani sprzedawcy mogą sprzedawać fajerwerki do użytku prywatnego od 15 października do 10 listopada oraz od 26 do 31 grudnia. W pozostałych terminach tylko sklepy z odpowiednią licencją.
• Kary: za nielegalne używanie lub sprzedaż grozi nieograniczona grzywna i do 6 miesięcy więzienia. Możliwy jest też mandat na miejscu w wysokości £90.

W Szkocji obowiązują dodatkowe, ostrzejsze zasady dotyczące sprzedaży i używania fajerwerków. Dokładne lokalne przepisy sprawdź na stronie swojej rady (council).

Bezpieczeństwo i zwierzęta

• Najbezpieczniej jest wybrać zorganizowany pokaz zamiast własnych fajerwerków w ogrodzie.
• Trzymaj dzieci z dala od ogniska, a zimne ognie wkładaj do wody po wypaleniu.
• Zwierzęta domowe źle znoszą huk. Zamknij psa i kota w domu, zasłoń okna i włącz muzykę lub telewizor. W dniach wokół 5 listopada nie zostawiaj psa w ogrodzie.
• Jeśli masz konie lub inne zwierzęta w gospodarstwie, poproś sąsiadów o informację o planowanych pokazach.

Bonfire Night, Halloween i polskie Zaduszki

Wielu Polaków w UK myli Bonfire Night z Halloween, bo oba święta przypadają w odstępie kilku dni. To zupełnie inne obchody: Halloween (31 października) to święto przebrań, dyni i „trick or treat”, a Bonfire Night (5 listopada) to ogniska i fajerwerki. O pierwszym więcej napisaliśmy w artykule Halloween w Anglii.

W Polsce 1 i 2 listopada to czas zadumy i odwiedzin na cmentarzach (Wszystkich Świętych i Zaduszki). Wielu Polaków mieszkających w UK pamięta wtedy o bliskich w kraju, a hałaśliwe fajerwerki tuż po tych dniach bywają dla nich zaskoczeniem. Brytyjczycy nie traktują tych dat jako dni zadumy, więc 1 i 2 listopada to zwykłe dni robocze.

Najczęstsze pytania o Bonfire Night

Czy Bonfire Night to dzień wolny od pracy?

Nie. 5 listopada to zwykły dzień roboczy. Pełną listę dni wolnych znajdziesz w artykule Bank holidays w UK.

Czy dzieci mają wtedy wolne od szkoły?

Nie, 5 listopada szkoły pracują normalnie. Terminy wolnych dni i przerw w roku szkolnym opisaliśmy w artykule ferie szkolne w UK.

Ile lat musisz mieć, żeby kupić fajerwerki w UK?

Fajerwerki „dla dorosłych” możesz kupić od 18. roku życia. Sprzedawcy mogą je legalnie sprzedawać w okresie od 15 października do 10 listopada.

Do której można odpalać fajerwerki w Bonfire Night?

Zasadniczo do 23:00, ale w Bonfire Night limit jest przesunięty do północy.

Co po Bonfire Night?

Kolejnym dużym świętem w kalendarzu jest Boże Narodzenie. Przeczytaj, jak wyglądają święta w UK i jakie zasady panują w tym czasie.

Artykuł ma charakter informacyjny, jest prywatną opinią autora i nie jest poradą/rekomendacją w rozumieniu prawa. Ponadto zawiera linki reklamowe/partnerskie/sponsorowane, a my możemy otrzymać wynagrodzenie, jeśli skorzystasz z usług firm trzecich, do których zostaniesz przekierowany. Nasz serwis nie jest regulowany przez FCA i nie sprzedajemy jakichkolwiek produktów i usług, w tym produktów finansowych, inwestycyjnych, ani ubezpieczeniowych. Nie gwarantujemy aktualności i kompletności informacji znajdujących się na łamach naszego portalu, ani nie bierzemy odpowiedzilaności za ich wykorzystanie oraz decyzje podejmowane przez czytelników.