Brytyjski rząd przedstawił pakiet środków, które mają na celu trwałe obniżenie rachunków za energię elektryczną dla gospodarstw domowych i firm. Kluczowym elementem jest plan “zerwania więzi” między wysokimi, zmiennymi cenami gazu na rynkach światowych a ceną prądu w Wielkiej Brytanii.
- Rząd proponuje dobrowolne, długoterminowe kontrakty ze stałą ceną dla istniejących wytwórców energii odnawialnej, co ma ustabilizować koszty prądu dla konsumentów.
- Podatek od nadzwyczajnych zysków producentów energii (Electricity Generator Levy) zostanie podniesiony z 45% do 55%, aby zwiększyć środki na wsparcie dla odbiorców w dobie wysokich cen.
- Ogłoszono również szereg dodatkowych inicjatyw, w tym większe dotacje na pompy ciepła, przyspieszenie instalacji paneli słonecznych w budynkach komunalnych i szkołach oraz uproszczenie zasad planowania dla nowych farm wiatrowych i słonecznych.
Dlaczego prąd jest drogi, gdy drożeje gaz?
Mimo że coraz większa część energii elektrycznej w Wielkiej Brytanii pochodzi z tańszych źródeł odnawialnych i atomu, jej cena hurtowa wciąż jest w dużej mierze uzależniona od kosztów gazu. Gdy konflikty geopolityczne lub wstrząsy podażowe windują ceny gazu na świecie, rosną również rachunki za prąd. Rząd szacuje, że obecnie gaz ustala cenę energii elektrycznej około 60% czasu, podczas gdy na początku dekady było to nawet 90%.
Dwa filary nowej strategii
Aby ochronić konsumentów przed tym mechanizmem, rząd proponuje dwa główne działania.
1. Dobrowolne kontrakty długoterminowe (WCfD)
Plan zakłada ofertę dla istniejących, niskoemisyjnych elektrowni (np. wiatrowych, słonecznych), które nie mają jeszcze stałych kontraktów. Obejmuje to około jednej trzeciej krajowego zapotrzebowania na energię. Generatory mogłyby dobrowolnie zamienić swoje zmienne przychody ze sprzedaży energii na rynku hurtowym na długoterminową, stałą cenę gwarantowaną przez rząd. Ma to zapewnić stabilność zarówno wytwórcom, jak i odbiorcom końcowym. Kontrakty będą oferowane tylko wtedy, gdy będą stanowić wyraźną wartość dla pieniędzy konsumentów.
2. Wyższy podatek od nadzwyczajnych zysków
Rząd zapowiada natychmiastowe podniesienie stawki podatku Electricity Generator Levy (EGL) z 45% do 55%. Ma to na celu pozyskanie większej części “nadzwyczajnych” przychodów, które producenci energii uzyskują w okresach bardzo wysokich cen gazu. Środki te mają zasilić pomoc dla gospodarstw domowych i firm zmagających się z wysokimi kosztami życia.
Szerszy pakiet na rzecz czystej energii i niższych rachunków
Ogłaszając powyższe plany, sekretarz ds. energii Ed Miliband przedstawił także szereg dodatkowych inicjatyw, które mają przyspieszyć transformację energetyczną i bezpośrednio obniżyć koszty.
Większe dotacje na ogrzewanie: Dotacja w ramach programu Boiler Upgrade Scheme dla domów ogrzewanych olejem lub LPG ma wzrosnąć do 9 000 funtów, co ma pomóc szczególnie gospodarstwom na obszarach wiejskich.
Szybsza modernizacja mieszkań komunalnych: Dodatkowe 100 mln funtów ma przyspieszyć instalację nawet 57 000 paneli słonecznych w budynkach społecznych w tym roku finansowym.
Panele słoneczne dla szkół i terenów publicznych: Rząd planuje montaż paneli na kolejnych 100 szkołach i college’ach oraz chce wykorzystywać grunty państwowe (np. tereny poprzemysłowe, wzdłuż linii kolejowych) pod farmy słoneczne i wiatrowe, co może dać moc wystarczającą dla ok. 5 mln domów.
Uproszczenie przepisów: Zapowiedziano największą od lat reformę zasad planowania i podłączania do sieci, aby odblokować inwestycje w zieloną energię i modernizację sieci przesyłowej.
Ułatwienia dla lokatorów: Trwają prace nad ułatwieniem instalacji ładowarek do samochodów elektrycznych, paneli słonecznych i pomp ciepła dla osób wynajmujących mieszkania lub nieposiadających własnego parkingu.
Komentarze polityków
Premier Keir Starmer podkreślił, że celem jest “zeskoczenie z rollercoastera paliw kopalnych”, by ustabilizować rachunki. Kanclerz skarbu Rachel Reeves zaznaczyła, że ciężar szoków cenowych nie powinien spadać na rodziny, gdy generatory osiągają nadzwyczajne zyski. Sekretarz Miliband stwierdził, że era bezpieczeństwa opartego na paliwach kopalnych się skończyła, a nadszedł czas na dojrzałe bezpieczeństwo czystej energii.
Szczegółowe informacje na temat proponowanych mechanizmów, w tym dobrowolnych kontraktów różnicowych (WCfD), mają zostać opublikowane w ramach konsultacji później w tym roku.
Źródło: Department for Energy Security and Net Zero / gov.uk