Brytyjski rząd ogłosił nowy, wart miliard funtów pakiet inwestycji i reform, którego celem jest aktywizacja zawodowa młodych ludzi. Program obejmuje premie dla pracodawców, nowe formy staży oraz rozszerzenie gwarancji zatrudnienia. To część szerszej wizji przekształcenia państwa opiekuńczego w “państwo pracy”, które ma być platformą szans w szybko zmieniającym się świecie.
- Rząd przeznacza dodatkowe 1 mld funtów na wsparcie zatrudnienia i szkoleń dla młodych, co łącznie z wcześniejszymi zapowiedziami daje pakiet wart około 2,5 mld GBP.
- Kluczowe elementy to: premie 3000 GBP dla firm zatrudniających długotrwale bezrobotnych do 24. roku życia, 2000 GBP dla MŚP przyjmujących młodych na staże oraz stworzenie 200 tys. nowych miejsc pracy i przyuczenia do zawodu w ciągu 3 lat.
- Inicjatywa ma odpowiedzieć na długotrwały problem blisko miliona młodych osób nieuczących się, niepracujących i nieszkolących się (tzw. NEETs), pogłębiony przez zmiany technologiczne, demograficzne i na rynku imigracji.
Wyzwanie pokoleniowe: młodzi na marginesie rynku pracy
Sytuacja młodych na brytyjskim rynku pracy budzi coraz większy niepokój. Pomimo historycznie wysokiego ogólnego poziomu zatrudnienia, liczba osób w wieku 16-24 lat, które nie uczą się, nie pracują ani nie szkolą (NEETs), zbliża się do miliona. Co niepokojące, odsetek tych młodych ludzi, którzy podają problemy zdrowotne lub niepełnosprawność jako powód braku aktywności, podwoił się i stanowi obecnie około 45% całej grupy. Ponadto, aż 58% młodych NEETs nigdy nie miało pracy.
Problem ma charakter strukturalny i długoterminowy. Liczba młodych rozpoczynających staże spadła o 40% w ciągu ostatniej dekady, co – jak przyznają władze – “wykopało drabinę” dostępu do rynku pracy dla wielu. Rząd podkreśla, że wyzwanie to wykracza poza kwestie bieżącej polityki, a jego korzenie sięgają często wczesnych lat życia i systemu edukacji.
Dlaczego działania są potrzebne teraz? Trzy megatrendy
Pilność działań wynika z trzech współczesnych megatrendów. Po pierwsze, rewolucja technologiczna, szczególnie w obszarze sztucznej inteligencji, która z jednej strony zlikwiduje część zawodów, a z drugiej stworzy nowe, zmieniając charakter pracy. Młodzi muszą być wyposażeni w odpowiednie umiejętności, by w tym nowym krajobrazie odnaleźć się.
Po drugie, starzenie się społeczeństwa. W ciągu najbliższych 50 lat stosunek osób w wieku produkcyjnym do emerytów ma spaść o około jedną trzecią. Nie stać Wielkiej Brytanii na marnowanie talentu i energii całego pokolenia.
Po trzecie, zmiany w imigracji. Po latach zależności od wysokiej imigracji netto dla zaspokojenia potrzeb rynku pracy, jej poziom spada. To sprawia, że pytanie “dlaczego nie szkolić własnych ludzi?” staje się bardziej palące niż kiedykolwiek.
Szczegóły nowego pakietu “ucz się i zarabiaj”
Ogłoszony pakiet ma konkretnie pomóc młodym w wejściu na rynek pracy. Jego kluczowe filary to:
Premie dla pracodawców
Od tego lata firmy otrzymają premię w wysokości 3000 funtów za zatrudnienie młodej osoby (18-24 lata), która pozostaje bez pracy od co najmniej sześciu miesięcy. Dodatkowo, małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) dostaną 2000 funtów za przyjęcie młodego stażysty. Premie te mogą się kumulować, jeśli długotrwale bezrobotny młody człowiek zostanie zatrudniony właśnie na staż.
Reforma i rozszerzenie staży
Pakiet wprowadza nowe, krótsze moduły szkoleniowe w dziedzinach, na które jest duże zapotrzebowanie, takich jak: sztuczna inteligencja, instalacja i konserwacja punktów ładowania pojazdów elektrycznych, montaż elektryczny i mechaniczny, budownictwo modułowe, instalacja paneli słonecznych (PV) czy spawalnictwo. Powstaną także tzw. podstawowe staże w handlu detalicznym i hotelarstwie.
Gwarancja zatrudnienia dla długotrwale bezrobotnych
Program “Gwarancja Zatrudnienia” (Jobs Guarantee) zostanie rozszerzony na wszystkich długotrwale bezrobotnych w wieku 18-24 lat. Uczestnicy otrzymają gwarancję półrocznej, płatnej pracy (25 godzin tygodniowo) wynagradzanej zgodnie z minimalną stawką godzinową. Łącznie nowe środki mają stworzyć 200 tysięcy możliwości pracy i staży w ciągu najbliższych trzech lat.
Szerszy kontekst: od państwa opiekuńczego do “państwa pracy”
Inicjatywa wpisuje się w szerszą debatę o reformie systemu świadczeń. Rząd zapowiada, że nie rezygnuje z roli “siatki bezpieczeństwa” dla osób chorych, niepełnosprawnych czy starszych, ale chce, by system w większym stopniu promował aktywność i był platformą do zmiany życiowej sytuacji.
Wskazuje się na problem “przywierania” do zasiłków, szczególnie wśród młodych. Dane są alarmujące: 20-latek otrzymujący zasiłki chorobowe ma większe szanse, że w wieku 30 lat nadal będzie z nich korzystał, niż że przez rok utrzyma stabilną pracę. Młoda osoba przed 25. rokiem życia otrzymująca dodatek zdrowotny w Universal Credit ma dziś mniejsze szanse na znalezienie pracy niż osoba po 55. roku życia z tym samym świadczeniem.
Rząd zapowiada dalsze reformy, w tym zawężanie luki między składnikiem zdrowotnym a standardowym w Universal Credit oraz inwestycje w programy łączące wsparcie zdrowotne z doradztwem zawodowym, takie jak “Pathways to Work” czy “WorkWell”. Część funduszy i odpowiedzialności ma zostać przekazana samorządom lokalnym i wybieranym burmistrzom.
Szczegółowe informacje na temat nowych programów wsparcia można znaleźć na oficjalnej stronie rządu Wielkiej Brytanii, gov.uk.
Źródło: Department for Work and Pensions / gov.uk