W czwartą rocznicę pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę, przedstawiciele Francji, Niemiec i Wielkiej Brytanii przy Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE) wydali wspólne oświadczenie. Podkreślają w nim, że fundamentem pokoju na kontynencie są zasady, na których zbudowano OBWE, a ich łamanie przez Rosję stanowi zagrożenie dla wszystkich. Wskazują również na przypadki bezprawnego zatrzymania pracowników organizacji.
- Stałe przedstawicielstwa Francji, Niemiec i Wielkiej Brytanii przy OBWE wydały wspólne oświadczenie w czwartą rocznicę rosyjskiej inwazji na Ukrainę, potwierdzając niezmienne wsparcie dla suwerenności Ukrainy.
- Podkreślają, że łamanie przez Rosję fundamentalnych zasad OBWE – takich jak niestosowanie siły i poszanowanie integralności terytorialnej – niszczy bezpieczeństwo całej Europy i podważa zaufanie do systemów międzynarodowych.
- Odpierają rosyjskie zarzuty o “odejściu” OBWE od jej ideałów, wskazując, że to Rosja odrzuciła mechanizmy dialogu i przejrzystości, a także bezprawnie przetrzymuje trzech pracowników organizacji od 2022 roku.
Rocznica, która zmieniła Europę
24 lutego 2022 roku to data, która na trwałe zapisała się w historii Europy. Pełnoskalowa inwazja Rosji na Ukrainę postawiła przed kontynentem fundamentalne pytanie o przyszłość opartą na prawie i godności narodów, czy też na sile militarnej. Cztery lata później, jak podkreślają dyplomaci, odpowiedź państw zachodnich pozostaje niezmienna: wsparcie dla obrony, suwerenności i integralności terytorialnej Ukrainy jest trwałe.
OBWE: strażnik zasad czy instytucja w kryzysie?
Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, zrzeszająca 57 państw, od dziesięcioleci opiera swoją misję na kluczowych zasadach: zobowiązaniu do niestosowania siły, poszanowaniu suwerenności, ochronie praw człowieka i pokojowym rozwiązywaniu sporów. Zasady te, spisane m.in. w Akcie Końcowym z Helsinek, miały być “barierkami” gwarantującymi bezpieczeństwo.
Autorzy oświadczenia wskazują, że to Rosja, poprzez aneksję Krymu i inwazję na Ukrainę, systematycznie łamie te zobowiązania, co prowadzi do cierpienia cywilów i destabilizacji. Odpowiadają tym samym na rosyjskie zarzuty, jakoby OBWE miała “odwrócić się” od swoich założeń. Ich zdaniem, to nie instytucja zawiodła, ale państwo, które odrzuciło dialog.
Niewykorzystane narzędzia i zerwany dialog
Przed inwazją, wiele państw członkowskich, w tym Francja, Niemcy i Wielka Brytania, aktywowało mechanizmy OBWE mające na celu redukcję ryzyka militarnego poprzez żądania przejrzystości i pilne konsultacje. Jak twierdzą dyplomaci, Rosja nie podjęła tych prób w dobrej wierze, unikając spotkań i ignorując formalne prośby, zastępując fakty propagandą. Tygodniowe spotkania w Wiedniu stały się areną, gdzie wezwania do powrotu do zasad spotykają się z nieuzasadnionymi oskarżeniami.
Sprawa zatrzymanych pracowników OBWE
Jednym z najbardziej wymownych przykładów łamania zasad międzynarodowych, według oświadczenia, jest sprawa trzech pracowników OBWE – Wadyma Goldy, Maksyma Pietrowa i Dmytro Szabanowa – przetrzymywanych w rosyjskim areszcie od kwietnia 2022 roku. Zostali zatrzymani podczas wykonywania obowiązków służbowych na podstawie mandatu uzgodnionego przez wszystkie państwa OBWE. Autorzy stwierdzają, że żadne państwo, które więzi międzynarodowych urzędników za wykonywanie ich pracy, nie może wiarygodnie twierdzić, że broni zasad bezpieczeństwa europejskiego.
Dlaczego to ważne dla całej Europy?
Przekaz dyplomatów jest jasny: bezpieczeństwo w Europie jest współzależne. Jeśli siła może zdecydować o granicach Ukrainy, to niezawisłość żadnego kraju nie jest bezpieczna. Jeśli atakowanie cywilów staje się normą, każdy konflikt staje się bardziej brutalny. Dlatego ich zaangażowanie dotyczy nie tylko Ukrainy, ale przede wszystkim idei Europy jako przestrzeni rządzonej przez prawo, a nie strach.
Podkreślają, że OBWE, z jej narzędziami i zasadami, ma być gotowa do odegrania ważnej roli w odbudowie Ukrainy i wsparciu trwałego pokoju. Droga do tego pokoju, jak piszą, wiedzie przez poszanowanie niepodległości Ukrainy, przywrócenie jej integralności terytorialnej, pociągnięcie do odpowiedzialności za zbrodnie oraz uwolnienie bezprawnie zatrzymanych.
Źródło: Foreign, Commonwealth & Development Office / gov.uk