Minister ds. Sztucznej Inteligencji, Kanishka Narayan, przedstawił podczas Forum Założycieli w Londynie ambitną wizję rządu, mającą na celu odzyskanie “brytyjskiej agencji” w technologii. W swoim przemówieniu podkreślił konieczność aktywnej roli państwa w kształtowaniu rozwoju AI, tak by służyła ona ludzkiej pracy, gospodarce i wartościom. Zapowiedział także konkretne inwestycje i reformy mające na celu wsparcie startupów oraz rozproszenie szans na rozwój technologiczny po całym kraju.
• Kluczowym celem jest inkluzywny wzrost – rozproszenie szans rozwojowych poza Londyn i południowy wschód, m.in. poprzez inwestycje w strefy wzrostu AI w Walii, Szkocji i północnej Anglii oraz programy umiejętności.
• Zapowiedziano konkretne mechanizmy wsparcia, w tym nowy fundusz Sovereign AI o wartości 500 mln funtów, przyspieszone zamówienia publiczne na technologie AI oraz cele w zakresie szkoleń dla 10 milionów pracowników do 2030 roku.
Historyczne echo: czy maszyna ma służyć człowiekowi?
W swoim przemówieniu minister Narayan nawiązał do historycznej debaty z czasów Wystawy Światowej w 1851 roku, kiedy to William Morris i ruch Arts and Crafts postulowali, by maszyna była sługą rzemieślnika, a nie zastępowała ludzkiego ducha tandetnymi imitacjami. Zdaniem ministra, po 175 latach stoimy przed podobnym dylematem w erze sztucznej inteligencji. Kluczowym pytaniem jest, czy technologia będzie wzmacniać ludzką pracę i agencyjność, czy też je erodować. Rząd deklaruje, że jego wizja opiera się na pierwszym scenariuszu – aktywnego kształtowania technologii dla dobra gospodarki, wartości i estetyki.
Kontekst i diagnoza: odzyskiwanie straconej pozycji
Narayan przyznał, że Wielka Brytania straciła szansę w ostatnich dekadach, nie tworząc wielkich, globalnych firm technologicznych notowanych na giełdzie. Jako przyczyny wskazał m.in. zbytnią ostrożność, syndrom “wysokiego maku” (tall poppy syndrome) utrudniający celebrowanie sukcesu oraz politykę poprzednich rządów, która jego zdaniem obciążyła obywateli, zamiast wspierać przedsiębiorczość. Obecny rząd ma to zmienić poprzez reformy podatkowe (Enterprise Management Incentives), reformy emerytalne ułatwiające inwestycje w scale-upy oraz przywrócenie wiarygodności fiskalnej, co – jak podkreślił – jest fundamentem stabilności dla rodzin, samorządów i inwestorów.
Powrót optymizmu i celebracja sukcesu
Minister wskazał na oznaki ożywienia: w 2025 roku brytyjskie startupy i scale-upy pozyskały około 24 miliardów dolarów kapitału wysokiego ryzyka, co stanowi wzrost o 35% i jeden z najlepszych wyników w historii. Startupy AI zebrały blisko 8 miliardów dolarów. Wielka Brytania znów jest “silnikiem startupowym” Europy, tworząc więcej jednorożców niż Francja i Niemcy razem wzięte. Narayan zapowiedział regularne celebrowanie osiągnięć założycieli, wymieniając m.in. pionierów firmy Arm, założycieli Cleo, Quantinuum czy polskich twórców ElevenLabs. Postawił też ambitny cel: by w ciągu 5 lat Wielka Brytania mogła pochwalić się założycielem firmy wycenianej na trylion dolarów.
Wyrównywanie szans dla kobiet w tech
Szczególną uwagę minister poświęcił roli kobiet w sektorze technologicznym. Przyznał, że ekosystem wciąż jest zdominowany przez mężczyzn, mimo że Wielka Brytania jest największym w Europie hubem innowacji zakładanych przez kobiety. Aby to zmienić, powołano specjalny zespół zadaniowy ds. kobiet w technologiach (Women in Tech Taskforce). Szacuje się, że gdyby kobiety zakładały i skalowały biznesy w takim samym tempie jak mężczyźni, gospodarka mogłaby zyskać 250 miliardów funtów.
Rozproszenie szans: technologia w służbie całego Zjednoczonego Królestwa
Jedną z kluczowych tez przemówienia było stwierdzenie, że sukces brytyjskiej technologii polega na rozprzestrzenianiu możliwości. Minister przypomniał historię firmy Sage, założonej w Newcastle, oraz wpływ takich firm jak ARM w Cambridge czy Skyscanner w Szkocji na lokalne gospodarki. W odpowiedzi na to rząd inwestuje około 28 miliardów funtów w infrastrukturę Stref Wzrostu AI m.in. na północnym wschodzie Anglii, w Walii i Lanarkshire, co ma stworć tysiące miejsc pracy. Dodatkowo 27 milionów funtów przeznaczono na program TechLocal, wspierający lokalne umiejętności technologiczne.
Na wzór Uniwersytetu Otwartego za czasów Harolda Wilsona, rząd ogłosił też cel przeszkolenia w zakresie AI 10 milionów pracowników – czyli prawie jednej trzeciej siły roboczej – do 2030 roku.
Brytyjska agencja i otwarte źródła
Narayan podkreślił brytyjską tradycję tworzenia technologii, które rozszerzają ludzkie możliwości – od spółek akcyjnych przez WWW po Raspberry Pi. Zapowiedział, że Wielka Brytania ma być domem dla globalnych talentów w obszarze otwartoźródłowej AI. Wspomniał o narzędziach opracowanych przez UK AI Security Institute (AISI), takich jak Inspect czy ControlArena, które są udostępniane publicznie, aby obniżyć bariery dostępu do wysokiej jakości ewaluacji bezpieczeństwa AI.
Inwestycje w infrastrukturę i dziedzictwo półprzewodnikowe
Minister odwołał się do często zapomnianej historii aktywnej roli państwa, przypominając inwestycję rządu laburzystów Jamesa Callaghana w firmę półprzewodnikową Inmos w 1978 roku. Choć firma nie przetrwała, jej dziedzictwo pomogło stworzyć walijski klaster półprzewodników i – pośrednio – wsparło powstanie giganta ARM. Obecny rząd deklaruje kontynuację tego dziedzictwa.
Jako konkretny przykład podał firmę Fractile, która potwierdziła inwestycję w wysokości 100 milionów funtów w swoje brytyjskie siedziby w Londynie i Bristolu na rozwój zaawansowanych chipów do inferencji AI.
Rząd jako amplifikator: konkretne narzędzia wsparcia
W podsumowaniu minister wymienił szereg konkretnych działań, które mają uczynić rząd “służebnym” wobec startupów:
- Finansowanie: Utworzenie samodzielnej jednostki Sovereign AI z kapitałem 500 mln funtów do inwestycji w obiecujące brytyjskie startupy AI oraz wykorzystanie Narodowego Funduszu Inwestycji Strategicznych (NSSIF).
- Moc obliczeniowa: Przeznaczenie ponad 1 miliarda funtów na publiczne zasoby obliczeniowe (AI Research Resource) dla startupów i naukowców.
- Zamówienia publiczne: Zadeklarowanie bycia “klientem pierwszej klasy”, przyspieszanie procedur zamówień na rozwiązania AI, w tym 100-milionowy mechanizm Advance Market Commitment na nowatorskie chipsety.
- Talent: Uproszczone ścieżki wizowe i zwrot kosztów dla globalnych talentów AI oraz intensywne wsparcie szkoleniowe dla młodzieży w Wielkiej Brytanii.
- Pomiar skuteczności: Publiczny dashboard (AI Opportunities Action Plan) do monitorowania wyników rządu w realizacji celów.
Przemówienie ministra Narayana wyznacza wyraźny kierunek: aktywnej, interwencjonistycznej roli państwa w kształtowaniu rewolucji AI, z silnym naciskiem na inkluzywność geograficzną i społeczną oraz odwagę w celebrowaniu przedsiębiorczego sukcesu.
Źródło: Department for Science, Innovation and Technology / gov.uk