Nowe analizy rządowe wskazują, że system więziennictwa w Wielkiej Brytanii był na skraju całkowitego załamania. Według oficjalnych prognoz, bez podjętych ostatnio zmian prawnych, miejsc w zakładach karnych zabrakłoby już w czerwcu tego roku.
• Aby zapobiec kryzysowi, rząd wprowadza reformę systemu kar oraz największy od czasów wiktoriańskich program rozbudowy więzień – 14 000 nowych miejsc do 2031 roku.
• Roczny wzrost populacji więziennej szacowany jest na około 3000 osób, co wynika m.in. z dłuższych wyroków i większej efektywności sądów.
Prognoza kryzysu i działania zapobiegawcze
Opublikowane w środę (29 stycznia) doroczne sprawozdanie o stanie miejsc w więzieniach ujawnia skalę problemu. System od ponad 12 lat działał na granicy wydolności, z zajętością przekraczającą 95%. W szczytowym momencie 2024 roku w więzieniach dla dorosłych mężczyzn pozostało mniej niż 100 wolnych miejsc. Nowe projekcje pokazują, że bez interwencji zapotrzebowanie całkowicie przewyższyłoby podaż już w ciągu najbliższych sześciu miesięcy.
Rząd wskazuje, że podpisana w zeszłym tygodniu przez króla Sentencing Act była kluczową odpowiedzią na ten kryzys. Ministerstwo twierdzi, że zdecydowane działania uchroniły policję, sądy i cały system sprawiedliwości przed potencjalnie katastrofalnym paraliżem, który uniemożliwiłby aresztowania i zamykanie niebezpiecznych przestępców.
Reforma systemu i inwestycje w infrastrukturę
Odpowiedź rządu opiera się na dwóch filarach: reformie przepisów oraz bezprecedensowej inwestycji w infrastrukturę więzienną. Nowe prawo ma na celu spowolnienie tempa wzrostu populacji więziennej – szacuje się, że do 2028 roku wzrost ten będzie o 7500 osób mniejszy niż bez reformy.
Jednocześnie trwa największy od XIX wieku program budowy więzień. Rząd zobowiązał się do wydania do 7 miliardów funtów w ciągu najbliższych pięciu lat na dostarczenie 14 000 nowych miejsc. Od lipca 2024 roku oddano już do użytku 2900 z nich, w tym nowe więzienie HMP Millsike w Yorkshire. Kolejnych ponad 5000 miejsc jest obecnie w budowie.
Zmiany w systemie zwolnień warunkowych
Sentencing Act wprowadza również zmiany w systemie przywracania do więzienia osób, które złamały warunki zwolnienia warunkowego. Za mniejsze wykroczenia skazani będą wracać do zakładu karnego na stały, 56-dniowy okres, zamiast czekać na decyzję Komisji ds. Zwolnień Warunkowych. Ma to odciążyć system i dać służbie probacyjnej więcej czasu na przygotowanie rzeczywistego zwolnienia. Zmiana nie będzie dotyczyć najpoważniejszych i najgroźniejszych przestępców.
Długoterminowe wyzwania i transparentność
Rząd szacuje, że populacja więzienna będzie rosła w trakcie trwania obecnej kadencji parlamentu w tempie około 3000 osób rocznie. Przyczyniać się ma do tego większa efektywność policji i sądów oraz trend do wydawania dłuższych wyroków.
Publikacja dorocznego sprawozdania o stanie miejsc jest elementem deklarowanej przez rząd większej transparentności. Nowa ustawa czyni je corocznym, prawnym wymogiem, co ma ustanowić standard dla przyszłych rządów.
Źródło: Ministry of Justice / gov.uk