Brytyjski rząd ogłosił utworzenie nowego, trzyletniego funduszu o wartości 200 milionów funtów, którego celem jest zmniejszenie różnic w dostępie do badań przesiewowych w kierunku raka. Inicjatywa ma pomóc wcześniej diagnozować nowotwory w społecznościach najbardziej narażonych na nierówności zdrowotne.
- Nowy “Fundusz Wczesnej Diagnozy Sąsiedzkiej” ma na celu likwidację tzw. “loterii kodów pocztowych” w opiece onkologicznej w Anglii.
- Środki w wysokości 200 mln funtów będą wspierać lokalne kampanie mające zwiększyć uczestnictwo w badaniach przesiewowych w ubogich regionach.
- Program jest częścią szerszego “Krajowego Planu Walki z Rakiem”, który ma poprawić wskaźniki przeżywalności w Anglii.
Inwestycja w równy dostęp do badań
Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej zapowiedziało uruchomienie specjalnego funduszu, który od 2026 roku ma pomóc lokalnym służbom zdrowia w dotarciu do osób rzadziej korzystających z badań przesiewowych. Chodzi głównie o mieszkańców obszarów o wysokim poziomie deprywacji materialnej, gdzie wskaźniki wczesnego wykrywania nowotworów są znacząco niższe niż w bogatszych rejonach kraju.
Fundusz ma być zarządzany przez tzw. “Sojusze Onkologiczne” (Cancer Alliances) – regionalne partnerstwa NHS koordynujące usługi onkologiczne. Będą one współpracować z organizacjami społecznymi, grupami wsparcia i lokalnymi władzami, aby identyfikować bariery w dostępie do badań i tworzyć skuteczne kampanie informacyjne dostosowane do potrzeb danej społeczności.
Dramatyczne różnice w statystykach
Ogłoszeniu funduszu towarzyszą dane, które ilustrują skalę problemu. W latach 2021-2023 wskaźnik przedwczesnych zgonów z powodu raka w Blackpool był ponad dwukrotnie wyższy niż w Harrow – regionach odpowiednio o najwyższym i najniższym poziomie śmiertelności. Różnice te pogłębiają się, gdy weźmie się pod uwagę pochodzenie etniczne, status społeczno-ekonomiczny czy miejsce urodzenia.
Mimo że wczesne wykrycie choroby jest kluczowe dla szans na przeżycie, w latach 2013-2020 utrzymywała się znacząca luka we wczesnej diagnozie między najbogatszymi i najbiedniejszymi częściami Anglii.
Oparte na doświadczeniach pacjentów
Minister Zdrowia, Wes Streeting, odniósł się do swojej osobistej historii, podkreślając wagę wczesnego wykrycia. Jego rak nerki został wykryty przypadkowo podczas wizyty w szpitalu z innego powodu. “Byłem jednym z szczęśliwców – ale opieka zdrowotna nie powinna zależeć od szczęścia” – stwierdził. Zaznaczył, że założeniem NHS od 1948 roku była równa opieka dla wszystkich, niezależnie od zamożności czy miejsca zamieszkania, a obecna “loteria kodów pocztowych” oznacza, że ta obietnica nie została w pełni zrealizowana.
Dr Claire Fuller, dyrektor medyczny NHS England, dodała, że badania przesiewowe są kluczowe dla zwiększenia szans na przeżycie, ale muszą być tak samo łatwo dostępne w najbardziej zaniedbanych obszarach, jak w najbogatszych.
Budowanie na istniejących sukcesach
Nowy fundusz ma rozwijać sprawdzone, lokalne inicjatywy. Przykładem jest program mobilnych badań przesiewowych w kierunku raka płuc w Greater Manchester, skierowany do palaczy i byłych palaczy w wieku 55-74 lat. Dzięki niemu zdiagnozowano ponad 1200 pacjentów, z czego prawie 80% przypadków wykryto we wczesnym, uleczalnym stadium.
Podobnie w Liverpoolu, mobilna jednostka badań mammograficznych dociera bezpośrednio do dzielnic o najniższym uczestnictwie w kraju, eliminując bariery transportowe. Te działania pokazują, że bezpośrednie dotarcie do społeczności może przynosić realne, ratujące życie efekty.
Szczegółowe informacje na temat Krajowego Planu Walki z Rakiem można znaleźć na oficjalnych stronach rządowych.
Źródło: Department of Health and Social Care / gov.uk