Brytyjski urząd statystyczny (ONS) ogłosił historyczną decyzję o wdrożeniu danych ze skanerów kasowych supermarketów do oficjalnych statystyk inflacji. Od marca br. miliardy transakcji zamiast tysięcy ręcznie zbieranych notowań zapewnią znacznie dokładniejszy obraz zmian cen żywności. To największa modernizacja pomiaru inflacji od lat.
- Od marca 2026 roku ONS zastąpi ręczne zbieranie cen w sklepach danymi ze skanerów kasowych i sprzedaży online, obejmującymi połowę rynku spożywczego.
- Nowy system przetwarza 300 milionów cen miesięcznie zamiast 25 tysięcy, uwzględniając rzeczywistą cenę przy kasie (w tym zniżki kart lojalnościowych) oraz dokładne wagi zakupów.
- Analiza historyczna wskazuje, że zmiana metody miała niewielki, średni wpływ na ogólną stopę inflacji CPI, choć w niektórych okresach (2022-2024) obniżałaby ją średnio o ok. 0,1 pkt. proc.
Koniec z ręcznym notowaniem cen
Office for National Statistics (ONS) po latach testów zdecydował o zastąpieniu tradycyjnej metody zbierania danych o cenach. Dotychczas ankieterzy odwiedzali sklepy i ręcznie notowali ceny wybranych produktów na przenośnych urządzeniach. Od marca kluczowe dane o cenach artykułów spożywczych będą pochodzić bezpośrednio z systemów supermarketów, zbierających informacje z kas i sprzedaży online.
Skala zmian jest ogromna. Miesięcznie ONS będzie analizować około 300 milionów punktów cenowych, pochodzących ze sprzedaży ponad miliarda jednostek produktów. To zastąpi zaledwie 25 tysięcy notowań zbieranych dotychczas fizycznie. Dzięki temu statystycy zyskają pełny obraz, a nie jedynie próbkę.
Dokładniejszy obraz: cena przy kasie i wagi zakupów
Nowa metoda przynosi dwie fundamentalne poprawy. Po pierwsze, do obliczeń trafi rzeczywista cena zapłacona przy kasie, a nie tylko ta widoczna na półce. ONS będzie mógł dzięki temu uwzględnić wpływ różnorodnych promocji, w tym zniżek z kart lojalnościowych, które wcześniej były trudne do pełnego uchwycenia.
Po drugie, i być może ważniejsze, urząd pozna dokładną wagę każdego produktu w koszykach zakupowych. “Zamiast zakładać, że zmiana ceny jednego rodzaju jabłka odzwierciedla wszystkie jabłka, będziemy widzieć, jak zmienia się cena każdego rodzaju i dokładnie wiedzieć, ile każdego z nich się kupuje” – wyjaśniają statystycy. Pozwoli to na bieżąco dostosowywać wskaźnik inflacji do zmieniających się nawyków konsumentów. Urząd podkreśla, że dane są w pełni anonimowe i nie zawierają informacji o indywidualnych klientach.
Wpływ na wskaźnik CPI: minimalny w uśrednieniu
Choć zmiana metody jest rewolucyjna, jej wpływ na ogólny wskaźnik inflacji konsumenckiej (CPI) w dłuższym okresie okazuje się niewielki. ONS przeanalizował, jak nowe dane zmieniłyby historyczne odczyty CPI w burzliwym okresie od 2019 do pierwszej połowy 2025 roku, obejmującym pandemię i szok cenowy po inwazji Rosji na Ukrainę.
Wyniki pokazują, że średnioroczna inflacja byłaby niezmieniona do jednego miejsca po przecinku w latach 2020, 2021 i na początku 2025. W latach 2022-2024 nowa metoda obniżałaby średnio roczną inflację o około 0,1 punktu procentowego, częściowo z powodu lepszego uchwycenia dyskontowania za pomocą kart lojalnościowych. Łącznie w 39 z 66 miesięcy wskaźnik roczny zmieniłby się do jednego miejsca po przecinku, ale wzajemnie znoszące się efekty sprawiły, że średnia dla całego okresu pozostałaby taka sama.
Dalsze ulepszenia i nowe narzędzia
Wprowadzenie danych skanerowych to nie jedyna nowość zaplanowana na marzec. ONS podwoi także częstotliwość zbierania danych o cenach noclegów hotelowych, aby zmniejszyć wahania powodowane przez duże wydarzenia. Dodatkowy dzień zbierania danych wprowadzony zostanie również dla gier komputerowych, gdzie wahania popularności tytułów mogły prowadzić do niestabilnych odczytów.
Ponadto, po wdrożeniu nowego systemu, ONS planuje od lata przywrócić i rozbudować swoje internetowe narzędzie do porównywania cen zakupów. Będzie ono oparte na znacznie szerszej bazie produktów i milionach punktów cenowych, oferując konsumentom dokładniejsze porównania.
Wszystkie te zmiany są częścią szerszego planu ONS mającego na celu poprawę jakości kluczowych statystyk ekonomicznych. Szczegółowe informacje na temat metodologii i planów modernizacji można znaleźć na oficjalnej stronie urzędu.
Źródło: Office for National Statistics (ONS) / ons.gov.uk