Podczas szczytu w Cork premierzy Wielkiej Brytanii i Irlandii ogłosili szereg konkretnych inicjatyw, które mają pogłębić współpracę między obu krajami. Wspólna deklaracja, oparta na filarach wspólnego dobrobytu, bezpiecznych mórz i silnych więzi, wyznacza kierunki działań do 2030 roku, z naciskiem na energetykę, bezpieczeństwo i rozwój gospodarczy.
• Wzmocniona zostanie współpraca obronna i ochrona krytycznej infrastruktury podmorskiej, m.in. poprzez nowe ramy współpracy i wspólne ćwiczenia reagowania na incydenty.
• Kraje będą wspólnie działać na rzecz innowacji (w tym 6G i bio-gospodarki), wymiany kulturalnej, młodzieży oraz usprawnienia funkcjonowania Strefy Wspólnych Podróży (CTA).
Wspólny dobrobyt: energia, innowacje i mieszkania
Podstawą współpracy gospodarczej pozostaje silnie powiązany rynek, na którym wartość wymiany handlowej i inwestycji sięga około 2 miliardów euro tygodniowo. Kluczowym celem jest teraz transformacja w kierunku gospodarki niskoemisyjnej i wysokich kwalifikacji.
W centrum uwagi znalazła się energetyka. Oba rządy zobowiązały się zapewnić postęp w budowie nowych połączeń międzysystemowych – MaresConnect między Wielką Brytanią a Irlandią oraz North-South Interconnector na wyspie – do końca 2026 roku. Ma to wzmocnić sieć, obniżyć rachunki i zwiększyć bezpieczeństwo energetyczne. Operatorzy sieci z obu krajów będą też ściślej współpracować w planowaniu rozwoju systemów z dużą ilością energii odnawialnej.
Współpraca naukowa wejdzie na wyższy poziom dzięki porozumieniu między brytyjską UK Research and Innovation a irlandzkim Research Ireland. Pierwsze wspólne finansowanie trafi do sektora kreatywnego, a dalsza kooperacja obejmie technologie kwantowe. Brytyjska platforma testowa JOINER dla technologii 6G zostanie udostępniona Trinity College w Dublinie.
Rządy zamierzają także dzielić się najlepszymi praktykami w kluczowych wyzwaniach społecznych: od zwiększania mocy i umiejętności w sektorze budowlanym po walkę z niedostępnością cenową mieszkań poprzez wymianę wiedzy w dziedzinie planowania przestrzennego i nowoczesnych metod konstrukcyjnych.
Wspólne morza: bezpieczeństwo i zielona energia
Morza Irlandzkie, Celtyckie i Północne są postrzegane jako wspólny strategiczny obszar, kluczowy zarówno dla bezpieczeństwa, jak i zielonej transformacji. W odpowiedzi na zwiększoną aktywność wrogich państw, Wielka Brytania i Irlandia zaktualizują memorandum o współpracy obronnej. Przewiduje ono lepsze dzielenie się informacjami, koordynację działań morskich i ściślejszą współpracę cyberobronną.
Powstały też nowe ramy współpracy bilateralnej w zakresie ochrony podmorskiej infrastruktury telekomunikacyjnej. Mają one umożliwić skoordynowaną reakcję na poważne incydenty, a gotowość będzie ćwiczona podczas serii ćwiczeń, z pierwszymi już we wrześniu 2026 roku. Irlandia złożyła także wniosek o dołączenie do wspólnej deklaracji państw Morza Północnego w sprawie ochrony infrastruktury, co poszerzy zakres współpracy.
Równolegle trwają prace nad przyspieszeniem rozwoju morskiej energetyki wiatrowej. Porty w Cork i Belfaście podpisały porozumienie o współpracy w tym zakresie. Kraje zobowiązały się też do wspólnych inicjatyw w mapowaniu dna morskiego i wymiany danych, co ma usprawnić procesy inwestycyjne, jednocześnie dbając o ochronę środowiska morskiego i spójność sieci obszarów chronionych.
Wspólne więzi: kultura, młodzież i prawa obywateli
Współpraca wykracza daleko poza gospodarkę i bezpieczeństwo. Ogłoszono 12 partnerskich projektów w ramach Programu Współpracy Kulturalnej UK-Irlandia 2030, które realizować będą wiodące instytucje kultury z obu krajów. Projekty obejmą wystawy, wspólne produkcje i wymianę młodzieży.
Rządy zadeklarowały kontynuację wsparcia dla Forum Młodzieży UK-Irlandia, którego kolejne plenarne posiedzenie odbędzie się w Wielkiej Brytanii w 2027 roku. Podjęto także kroki w sprawie zabezpieczenia Strefy Wspólnych Podróży (CTA) przed nadużyciami, m.in. przez rozszerzenie wymiany danych imigracyjnych.
W poruszającej kwestii historycznej, rząd brytyjski zgodził się nie wliczać do testów dochodowych świadczeń wypłacanych w ramach irlandzkiego programu odszkodowań dla ofiar domów matek i dzieci (Mother and Baby Homes). Dzięki temu osoby uprawnione mieszkające w Wielkiej Brytanii nie stracą dostępu do brytyjskich świadczeń z powodu otrzymania odszkodowania. Irlandia z kolei wyraziła zgodę na podobne potraktowanie odszkodowań z brytyjskich schematów.
Szczyt w Cork potwierdził, że pomimo zawirowań geopolitycznych, relacje między Londynem a Dublinem wchodzą w nową, praktyczną fazę współpracy, ukierunkowaną na konkretne, wspólne korzyści dla obywateli obu krajów.
Źródło: Prime Minister’s Office, 10 Downing Street / gov.uk