Brytyjski rząd ogłosił kompleksową strategię rozwoju komercyjnej energetyki termojądrowej (fuzyjnej). Plan ma na celu przekształcenie Zjednoczonego Królestwa w światowego lidera tej przełomowej technologii, co ma zapewnić długoterminowe bezpieczeństwo energetyczne, stworzyć dziesiątki tysięcy wysoko wykwalifikowanych miejsc pracy i przyciągnąć miliardowe inwestycje.
• Kluczowym projektem jest prototypowa elektrownia termojądrowa STEP w West Burton (Nottinghamshire), której budowa ma się rozpocząć około 2030 roku. Na jej realizację przeznaczono kontrakt o wartości 200 mln funtów.
• Strategia zakłada wsparcie ponad 10 000 miejsc pracy do 2030 roku oraz inwestycje w kluczowe technologie, jak najpotężniejszy na świecie superkomputer AI dedykowany fuzji.
Ambicja: energetyczna niezależność dzięki “sztucznemu słońcu”
Rząd wskazuje, że niestabilność geopolityczna i zależność od rynków paliw kopalnych uzasadniają przyspieszenie prac nad czystą, rodzimą energią. Fuzja jądrowa, polegająca na łączeniu lekkich atomów w warunkach ekstremalnie wysokiej temperatury (naśladująca procesy zachodzące w Słońcu), ma potencjał dostarczania ogromnych ilości energii bez emisji dwutlenku węgla i przy minimalnych ilościach odpadów. Globalny rynek tej technologii w drugiej połowie wieku może być wart nawet 12 bilionów funtów.
Filary brytyjskiej strategii fuzyjnej
Ogłoszony plan opiera się na kilku kluczowych elementach, finansowanych z rekordowej inwestycji 2,5 mld funtów w badania i rozwój.
Pierwsze na świecie ramy rynkowe
Wielka Brytania chce być pionierem w stworzeniu regulacji, które zderegulują ryzyko dla inwestorów prywatnych i umożliwią wprowadzenie energii z fuzji do sieci. Prace obejmą także dostosowanie rynku ubezpieczeń i przepisów planistycznych specyficznie dla tej technologii.
Flagowy projekt STEP
Prototypowa elektrownia STEP (Spherical Tokamak for Energy Production) ma powstać na terenie byłej elektrowni węglowej w West Burton, symbolicznie przekształcając historyczny region górniczy w centrum nowej, czystej energii. Projekt o łącznym budżecie 1,3 mld funtów ma być gotowy do 2040 roku. Wybrano już partnera do prac konstrukcyjnych, a sama budowa obiektu ma ruszyć około 2030 roku.
Inwestycje w technologie i talenty
Strategia przewiduje m.in. 45 mln funtów na superkomputer “Sunrise”, opracowywany przez UK Atomic Energy Authority (UKAEA) i Uniwersytet Cambridge, który wykorzysta sztuczną inteligencję do przyspieszenia projektowania reaktorów. Dodatkowo 50 mln funtów ma wesprzeć rozwój kadr, w tym programy praktyk i szkoleń dla ponad 2000 specjalistów. Rząd zapowiada też ścisłą współpracę międzynarodową, m.in. z włoskim koncernem Eni oraz w ramach umowy o dobrobycie technologicznym z USA.
Reakcje branży i perspektywy
Przedstawiciele sektora fuzyjnego przyjęli strategię z zadowoleniem. Podkreślają, że daje ona branży potrzebną pewność i jasną perspektywę, aby inwestować i rozwijać się w Wielkiej Brytanii. Eksperci zwracają uwagę, że postępy w badaniach nad fuzją już teraz napędzają innowacje w innych dziedzinach, takich zaawansowana robotyka, obrazowanie medyczne czy systemy obronne.
Szczegółowe informacje na temat strategii można znaleźć w oficjalnych publikacjach rządowych.
Źródło: Department for Energy Security and Net Zero / gov.uk