Podczas 10. Posiedzenia Przeglądowego Konwencji o Bezpieczeństwie Jądrowym w kwietniu 2026 r. Wielka Brytania wyraziła głębokie zaniepokojenie działaniami Rosji wokół Zaporoskiej Elektrowni Atomowej. Londyn stanowczo odrzucił rosyjskie roszczenia dotyczące jurysdykcji nad obiektem i wezwał do poszanowania międzynarodowych zobowiązań.
- Wielka Brytania odrzuca rosyjskie roszczenia dotyczące Zaporoskiej Elektrowni Atomowej i podkreśla, że zgodnie z prawem międzynarodowym jest to ukraińska instalacja jądrowa.
- Brytyjski rząd oskarża Rosję o łamanie kluczowych artykułów Konwencji o Bezpieczeństwie Jądrowym, w tym o uniemożliwianie skutecznego nadzoru regulacyjnego oraz narażanie obiektów jądrowych na nieprzewidziane ryzyka.
- Londyn wyraził pełne poparcie dla działań Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA) na Ukrainie i oddał hołd profesjonalizmowi jej personelu.
Brytyjskie stanowisko wobec bezpieczeństwa jądrowego
W trakcie przemówienia na forum 10. Posiedzenia Przeglądowego Konwencji o Bezpieczeństwie Jądrowym (CNS) w kwietniu 2026 r., delegacja Wielkiej Brytanii wyraziła stanowczy protest wobec działań Rosji, które w ocenie Londynu zagrażają bezpieczeństwu jądrowemu na Ukrainie. Konwencja o Bezpieczeństwie Jądrowym jest kluczowym, prawnie wiążącym dokumentem międzynarodowym w tej dziedzinie, skupiającym obecnie 98 państw-stron.
Sytuacja w Zaporoskiej Elektrowni Atomowej
Zgodnie z brytyjskim oświadczeniem, nielegalna inwazja Rosji na Ukrainę oraz ciągła obecność wojsk rosyjskich w Zaporoskiej Elektrowni Atomowej (ZNPP) uniemożliwia ukraińskim władzom sprawowanie skutecznej kontroli regulacyjnej. W rezultacie Ukraina nie jest w stanie w pełni wywiązywać się ze swoich zobowiązań wynikających z Konwencji. Wielka Brytania kategorycznie odrzuciła próby Rosji, by raportować o stanie bezpieczeństwa elektrowni w ramach CNS, podkreślając, że zgodnie z Artykułem 4 Konwencji prawo do tego ma wyłącznie Ukraina.
Stanowisko MAEA i prawo międzynarodowe
Brytyjska delegacja w pełni poparła konsekwentną postawę Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA), która uznaje Zaporoską Elektrownię Atomową za ukraińską instalację jądrową. Zdaniem Londynu, raportowanie przez państwo, które ani nie jest prawnym właścicielem, ani nie sprawuje nadzoru nad obiektem, jest niewiarygodne i zagraża wiarygodności całego procesu wzajemnej oceny. W związku z tym wezwano uczestników posiedzenia do odrzucenia takich praktyk i przestrzegania zasad Konwencji.
Rosyjskie naruszenia Konwencji
Brytyjskie oświadczenie wskazuje, że działania Rosji są rażącym naruszeniem celów i zobowiązań Konwencji o Bezpieczeństwie Jądrowym. Rosja swoimi działaniami wystawiła instalacje jądrowe na ryzyka, na które nie są one ani zaprojektowane, ani licencjonowane. W szczególności zwrócono uwagę na ingerencję w niezależny nadzór regulacyjny oraz obecność nieupoważnionego personelu na terenie ZNPP, co uniemożliwia ukraińskim organizacjom wypełnianie obowiązków wynikających z Artykułów 8 i 9 Konwencji.
Uznanie dla Ukrainy i wsparcie dla MAEA
Delegacja Wielkiej Brytanii złożyła hołd Ukrainie za jej niezłomne zaangażowanie w uczestnictwo w posiedzeniu przeglądowym oraz w wypełnianie zobowiązań wynikających z Konwencji w wyjątkowo trudnych okolicznościach. Na zakończenie wystąpienia wyrażono pełne poparcie dla prac MAEA na Ukrainie, mających na celu zmniejszenie ryzyka awarii jądrowej i utrzymanie bezpieczeństwa w bezprecedensowych warunkach. Oddano hołd personelowi Agencji za profesjonalizm i oddanie.
Źródło: Foreign, Commonwealth & Development Office / gov.uk