Najnowszy raport Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA) przedstawia pogarszającą się sytuację bezpieczeństwa jądrowego w Ukrainie. Ataki na infrastrukturę energetyczną prowadzą do niestabilności sieci, awaryjnych wyłączeń reaktorów i zwiększonego ryzyka wokół wszystkich czynnych elektrowni atomowych, w szczególności okupowanej Zaporoskiej EJ.
- Raport MAEA wskazuje, że ukraińska sieć elektroenergetyczna, kluczowa dla bezpieczeństwa elektrowni jądrowych, jest systematycznie niszczona, co prowadzi do jej niestabilności i częstych przerw w dostawach prądu z zewnątrz.
- Zaporoska Elektrownia Jądrowa doświadczyła już dwunastu całkowitych przerw w zasilaniu zewnętrznym od początku konfliktu, zmuszając do wielokrotnego uruchamiania awaryjnych generatorów diesla.
- Wielka Brytania, popierając rezolucję na forum Rady Gubernatorów MAEA, wzywa do zdecydowanych działań na rzecz przywrócenia bezpieczeństwa jądrowego, podkreślając, że główną przyczyną zagrożenia są trwające ataki.
Niestabilna sieć – bezpośrednie zagrożenie dla reaktorów
Według przedstawionego w marcu 2026 roku raportu Dyrektora Generalnego MAEA, bezpieczeństwo jądrowe w Ukrainie znajduje się w coraz trudniejszej sytuacji. Główną przyczyną tego stanu są ciągłe ataki na ukraiński system energetyczny. W efekcie obiekty nuklearne stoją w obliczu bezprecedensowego poziomu ryzyka, wykraczającego daleko poza scenariusze uwzględnione w ich pierwotnych projektach.
Dokument szczegółowo opisuje powtarzające się uszkodzenia kluczowej infrastruktury sieciowej – linii przesyłowych, stacji rozdzielczych i przełączników. To właśnie od stabilnego zasilania zewnętrznego zależą systemy chłodzenia, monitorowania i bezpieczeństwa reaktorów. Tylko między październikiem a lutym Ukraina odparła 21 fal ataków powietrznych na swoje podstacje.
Konsekwencje: wyłączenia i praca w trybie awaryjnym
Skutki są namacalne. Eksperci MAEA odnotowali niestabilność sieci, równoczesne odłączenie wielu linii energetycznych, automatyczne wyłączenia reaktorów oraz wymuszone redukcje mocy we wszystkich działających ukraińskich elektrowniach jądrowych. Sytuacja jest na tyle delikatna, że pojedynczy incydent – jak ten z 31 stycznia – może sparaliżować zasilanie w skali całego kraju i uruchomić automatyczne zabezpieczenia reaktorów.
Naprawy, pomimo heroicznych wysiłków ukraińskich energetyków, nie nadążają za tempem zniszczeń. Sieć staje się mozaiką prowizorycznych napraw, przez co jest bardziej podatna na awarie w momentach krytycznych.
Przykład Zaporoskiej Elektrowni Jądrowej
Sytuacja w okupowanej Zaporoskiej Elektrowni Jądrowej (ZEJ) dobitnie ilustruje problem. W omawianym okresie raportowania doszło tam do dwóch kolejnych całkowitych przerw w zasilaniu zewnętrznym. Łącznie od początku konfliktu takich zdarzeń było już dwanaście. Za każdym razem obowiązek zasilania obiektu przejmowały awaryjne generatory dieslowskie – urządzenia zaprojektowane do krótkotrwałej pracy, a nie do wielokrotnego użycia w warunkach frontowych.
Paradoksalnie, jak zauważa MAEA, rosyjskie zarządzanie elektrownią wydało tzw. „zezwolenia”, które nakazują utrzymanie bloków 1 i 2 w stanie wyłączenia do czasu ustabilizowania zewnętrznego zasilania. Jednocześnie działania prowadzone poza terenem elektrowni – ataki na infrastrukturę – bezpośrednio destabilizują to właśnie zasilanie, co stoi w sprzeczności z własnymi decyzjami administracji.
Wezwanie do działania na forum międzynarodowym
W obliczu tych zagrożeń, ponad cztery lata od inwazji i przejęcia ZEJ, na marcowym posiedzeniu Rady Gubernatorów MAEA zabrzmiały wezwania do wzmocnienia determinacji i podjęcia zdecydowanych działań w obronie bezpieczeństwa jądrowego. Wielka Brytania w swoim oświadczeniu wyraziła poparcie dla rezolucji wniesionej przez Kanadę i Holandię, nawołując wszystkie państwa członkowskie Rady do głosowania za jej przyjęciem.
Podkreślono, że wielokrotne apele Rady o powstrzymanie się od działań zagrażających obiektom jądrowym, w tym najnowszy z stycznia 2026 roku, nie zostały wysłuchane. Ryzyko, które można by wyeliminować poprzez zaprzestanie ataków, wciąż rośnie.
Szczegółowe informacje na temat stanowisk i raportów można znaleźć na oficjalnych stronach Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej oraz rządu Wielkiej Brytanii.
Źródło: Foreign, Commonwealth & Development Office / gov.uk