Brytyjski rząd ogłosił szeroko zakrojony przegląd i zaostrzenie zasad etycznych oraz procesów weryfikacyjnych w administracji publicznej. Decyzja zapadła po głośnej sprawie Petera Mandelsona, która – jak przyznają ministrowie – podważyła zaufanie społeczeństwa do polityki i ukazała luki w systemie.
- Komisja ds. Etyki i Integralności przeanalizuje zasady ujawniania majątku przez ministrów, jawność lobbingu oraz reguły dotyczące pracy po odejściu z urzędu.
- Rząd zlecił przegląd całego systemu kontroli bezpieczeństwa (National Security Vetting), w tym wyciągnięcie wniosków z weryfikacji Mandelsona.
- Zapowiedziano też zmiany w Izbie Lordów, m.in. prawo do odbierania tytułów parowskich zdyskredytowanym arystokratom i zaostrzenie zasad lobbingu.
Reakcja na kryzys zaufania
Sprawa Petera Mandelsona, byłego ministra i komisarza UE, którego mianowanie na ambasadora zostało wstrzymane po problemach z kontrolą bezpieczeństwa, stała się bezpośrednim impulsem do działań. Rząd przyznaje, że incydent „zadał realny cios zaufaniu ludzi do polityki” i ujawnił słabości mechanizmów mających strzec uczciwości w życiu publicznym. Chociaż szczegóły sprawy są obecnie przedmiotem dochodzenia policyjnego, gabinet postanowił działać prewencyjnie.
Kluczowe obszary reform
Premier zwrócił się do niezależnej Komisji ds. Etyki i Integralności z prośbą o pilny przegląd kluczowych obszarów. W centrum uwagi znajdą się:
1. Przejrzystość finansów i lobbingu
Komisja ma przeanalizować, w jaki sposób ministrowie i wysocy urzędnicy ujawniają i publikują swoje interesy finansowe. Ocena obejmie również obowiązujące przepisy dotyczące przejrzystości działań lobbingowych oraz tzw. Business Appointment Rules (zasady dotyczące podjęcia pracy po służbie publicznej), które mają zapobiegać nieuczciwemu wykorzystywaniu wpływów i kontaktów.
2. Zaostrzenie kontroli bezpieczeństwa
Rząd zlecił kompleksowy przegląd systemu weryfikacji bezpieczeństwa na szczeblu krajowym. Jedną z natychmiastowych zmian jest zasada, że przyszłe nominacje dyplomatyczne nie będą ogłaszane, dopóki nie zostanie pomyślnie zakończona procedura sprawdzania kandydata. Ministerstwo Spraw Zagranicznych wzmacnia też proces due diligence, wprowadzając m.in. indywidualne wywiady z kandydatami na stanowiska ambasadora.
3. Reforma Izby Lordów
Rząd zamierza doprowadzić do zmian w wyższej izbie parlamentu. Ministrowie zwrócili się do komitetu ds. postępowania w Izbie Lordów o rewizję kodeksu, tak aby umożliwić usuwanie parów, którzy przynoszą izbie hańbę. Rozważane jest także zaostrzenie przepisów dotyczących lobbingu i płatnego rzecznictwa, aby dostosować je do surowszych reguł obowiązujących w Izbie Gmin. Rząd zapowiada też ustawę, która pozwoli na odbieranie tytułów parowskich zdyskredytowanym osobom.
Kontynuacja wcześniejszych zmian
Ogłoszone plany wpisują się w szerszy program podnoszenia standardów etycznych, który rząd realizuje od dłuższego czasu. Do dotychczasowych osiągnięć należą m.in.: utworzenie Komisji ds. Etyki i Integralności, wzmocnienie uprawnień niezależnego doradcy ds. ministrów (który może sam wszcząć dochodzenie), publikacja nowego Kodeksu Ministrów, zaostrzenie zasad dotyczących odpraw dla ministrów oraz comiesięczne (zamiast kwartalnych) publikacje rejestrów darów i gościnności.
Nadzór nad wdrażaniem nowych reform w zakresie standardów został powierzony baronowej Anderson, parlamentarnej sekretarz w Urzędzie Gabinetu.
Źródło: Cabinet Office / gov.uk