Wbrew powszechnemu przekonaniu, dobre regulacje nie hamują postępu, lecz są jego niezbędnym katalizatorem. Szczególnie w sektorze zdrowia, gdzie wdrażanie nowych technologii, takich jak sztuczna inteligencja (AI), wymaga nie tylko szybkości, ale przede wszystkim zaufania pacjentów i bezpieczeństwa. Kluczowe jest, by innowacje służyły wszystkim, nie pogłębiając istniejących nierówności zdrowotnych.
- Eksperci podkreślają, że odpowiedzialne regulacje są fundamentem dla szybkiego i bezpiecznego wdrażania innowacji, takich jak AI, w brytyjskiej służbie zdrowia (NHS).
- Region Yorkshire i Humber, zróżnicowany pod względem demograficznym i zmagający się z nierównościami zdrowotnymi, stał się żywym laboratorium testującym nowe podejście do regulacji oparte na współpracy lokalnych ekosystemów.
- Przykładem pionierskiego projektu jest „cyfrowy bliźniak” populacji, wykorzystujący AI do wczesnego wykrywania przewlekłej choroby nerek, rozwijany przy wsparciu nowego biura regulatora (MHRA) w Leeds.
Od hamulca do katalizatora: nowa rola regulacji
W debacie publicznej regulacje bywają postrzegane jako biurokratyczna przeszkoda spowalniająca postęp. Jednak w dynamicznie rozwijającej się dziedzinie cyfrowej transformacji ochrony zdrowia, zwłaszcza w kontekście sztucznej inteligencji, sytuacja wygląda inaczej. Jak wskazują specjaliści, przejrzyste i proporcjonalne ramy prawne stanowią warunek konieczny do budowy zaufania – zarówno wśród klinicystów, jak i pacjentów – które umożliwia szybkie i szerokie adopcje nowych rozwiązań. Bez tego zaufania nawet najbardziej zaawansowane technologie mogą pozostać niewykorzystane.
Wyzwanie dla sztucznej inteligencji: uczciwość i reprezentatywność danych
Sztuczna inteligencja niesie ogromny potencjał w zakresie szybszej diagnostyki, personalizacji leczenia czy odciążenia personelu z administracyjnych obowiązków. Jednak jej rozwój wiąże się z poważnym ryzykiem. Algorytmy uczą się na danych historycznych, które często nie odzwierciedlają pełnej różnorodności społeczeństwa. Jeśli systemy AI będą trenowane na niepełnych lub tendencyjnych zbiorach danych, zamiast redukować nierówności zdrowotne, mogą je utrwalać, np. gorzej służąc mniejszościom etnicznym.
To właśnie tu regulator, Brytyjska Agencja Regulacyjna Leków i Produktów Ochrony Zdrowia (MHRA), odgrywa kluczową rolę. Jej zadaniem jest wyznaczanie standardów dotyczących jakości danych, przejrzystości działania algorytmów i sprawdzania ich skuteczności w różnych grupach populacyjnych. Działania te są koordynowane m.in. przez Krajową Komisję ds. Regulacji AI w Ochronie Zdrowia.
Regionalne podejście: testowanie innowacji w rzeczywistym świecie
Teoria musi znaleźć odzwierciedlenie w praktyce. Dlatego coraz większy nacisk kładzie się na tzw. regulację opartą na miejscu (place-based regulation). Otwarcie przez MHRA cyfrowego centrum w Leeds jest wymownym przykładem tej strategii. Dzięki bezpośredniej obecności w regionie, regulator może szybciej reagować na potrzeby lokalnych innowatorów, uczelni i placówek NHS, wspierając projekty w fazie rozwoju.
Yorkshire i Humber, z jego zróżnicowaną społecznością i wyraźnymi wyzwaniami zdrowotnymi, jest idealnym poligonem doświadczalnym. Jednym z flagowych przedsięwzięć jest projekt „Yorkshire Digital Twin”, realizowany we współpracy z Uniwersytetem w Leeds i lokalnymi władzami zdrowotnymi. Celem jest stworzenie wirtualnego modelu („cyfrowego bliźniaka”) populacji, który pozwoli symulować i testować interwencje zdrowotne. Pierwszym zastosowaniem ma być wykorzystanie AI do wczesnego wykrywania oznak przewlekłej choroby nerek.
Korzyści wykraczające poza służbę zdrowia
Odpowiedzialne wdrażanie innowacji w ochronie zdrowia to nie tylko kwestia lepszej opieki nad pacjentem. Jak wskazują analizy, może to być również potężny stymulant dla gospodarki. Wspieranie sektora life sciences i technologii zdrowotnych generuje wysokiej jakości miejsca pracy, przyciąga inwestycje i wzmacnia regionalne gospodarki. Skuteczna współpraca między regulatorami, innowatorami i lokalnymi systemami zdrowotnymi stwarza szansę na szybszy, bezpieczniejszy i sprawiedliwszy postęp, z którego korzyści mogą czerpać wszyscy.
Źródło: Medicines and Healthcare products Regulatory Agency / gov.uk