Brytyjski rząd przedstawił projekt ustawy o sądach i trybunałach, który ma na celu radykalną reformę wymiaru sprawiedliwości. Głównym celem jest uporanie się z rekordową liczbą zaległych spraw i zapewnienie szybszego rozpatrywania procesów, szczególnie z myślą o ofiarach przestępstw. Plan zakłada najwyższe w historii inwestycje w sądownictwo oraz zmiany strukturalne, mające dostosować system do wyzwań XXI wieku.
- Rząd przedstawił projekt ustawy, który ma przyspieszyć pracę sądów i zmniejszyć zaległości, sięgające obecnie 80 tysięcy spraw.
- Kluczowe zmiany to m.in. większa władza sędziów w kierowaniu spraw, możliwość rozpatrywania niektórych przestępstw bez ławy przysięgłych oraz zwiększenie uprawnień sądów pokoju.
- Reformie towarzyszy rekordowa inwestycja, pozwalająca na maksymalne wykorzystanie dni rozpraw w sądach koronnych i modernizację infrastruktury sądowej.
Kryzys w sądach i pilna potrzeba zmian
Sytuacja w brytyjskim wymiarze sprawiedliwości jest poważna. Według oficjalnych danych, w sądach koronnych czeka obecnie na rozpatrzenie około 80 tysięcy spraw. Niemal 20 tysięcy z nich zalega od ponad roku, a wśród nich znajduje się blisko 2 tysiące spraw o gwałt. Średni czas od skierowania sprawy do jej zakończenia w sądzie koronnym wydłużył się do 255 dni, a w przypadku gwałtów na osobach dorosłych wynosi aż 423 dni. Prognozy wskazują, że bez głębokich reform i dodatkowych nakładów, liczba zaległych spraw może wzrosnąć do około 130 tysięcy do 2030 roku.
Główne założenia reformy
Projekt ustawy o sądach i trybunałach wprowadza szereg praktycznych zmian. Jedną z kluczowych jest przyznanie sędziom większej władzy w decydowaniu o tym, gdzie i jak będą rozpatrywane sprawy. Ma to ograniczyć możliwość celowego przedłużania procesów przez oskarżonych, co często stanowi dodatkową traumę dla ofiar.
Zmiany w procesie z udziałem ławy przysięgłych
Ustawa proponuje również modyfikacje w zakresie procesów z udziałem ławy przysięgłych. W przypadku skomplikowanych i długotrwałych spraw o oszustwa finansowe, możliwe będzie ich rozpatrywanie wyłącznie przez sędziego. Ma to odciążyć osoby powołane do składu przysięgłych od wielomiesięcznych, obciążających obowiązków. Ponadto, planowane jest utworzenie nowej “izby sędziowskiej” (Bench Division) dla spraw, w których wyrok nie przekroczyłby trzech lat pozbawienia wolności. Szacuje się, że takie postępowanie może być nawet o 20% szybsze niż proces z udziałem ławy przysięgłych.
Jednocześnie rząd podkreśla, że proces przed ławą przysięgłych pozostanie gwarantowany dla najpoważniejszych przestępstw, takich jak morderstwo, gwałt, handel ludźmi, rozbój czy najcięższe przestępstwa narkotykowe.
Wzmocnienie roli sądów pokoju
Kolejnym elementem reformy jest zwiększenie uprawnień sędziów pokoju (magistrates). Będą oni mogli orzekać kary pozbawienia wolności do 18 miesięcy, a rząd zastrzega sobie prawo do podniesienia tego limitu do dwóch lat, jeśli będzie taka potrzeba. Ma to odciążyć sądy koronne i pozwolić im skupić się na najcięższych sprawach.
Inwestycje i działania dodatkowe
Reformie towarzyszy bezprecedensowy poziom inwestycji. Rząd zapewnił finansowanie, które pozwoli wszystkim sądom koronnym w Anglii i Walii na prowadzenie nieograniczonej liczby dni rozpraw w przyszłym roku, aby działać na maksymalnych obrotach. Podobnie zwiększone zostanie finansowanie dla sądów pokoju. Dodatkowo 287 milionów funtów zostanie przeznaczone na remonty i modernizację infrastruktury sądowej, co stanowi wzrost o prawie 50% w porównaniu z rokiem ubiegłym.
Wśród innych zapowiadanych działań jest wprowadzenie Krajowych Ram dla Planowania Rozpraw, które mają ujednolicić terminy i zakończyć “loterię kodów pocztowych” dla ofiar, oraz organizacja specjalnych, intensywnych sesji sądowych (“Blitz” courts) do szybkiego rozpatrzenia starych, zaległych spraw.
Szczegółowe informacje na temat projektu ustawy i planów reformy można znaleźć na oficjalnej stronie rządu Wielkiej Brytanii.
Źródło: Ministry of Justice / gov.uk