Brytyjskie służby meteorologiczne i przeciwpowodziowe testują zaawansowane modele komputerowe, które mają poprawić ostrzeganie przed tzw. powodzią błyskawiczną, czyli nagłym zalaniem spowodowanym intensywnymi opadami. Wyniki pilotażu są obiecujące i wskazują na realną poprawę skuteczności prognoz, co jest kluczowe w obliczu rosnącego ryzyka takich zjawisk.
• Przełomowy test: Centrum Prognoz Powodziowych (FFC) przetestowało dwa nowe modele do prognozowania zagrożenia i skutków powodzi z wyprzedzeniem od 0 do 6 godzin. Testy wykazały, że w prawie połowie przypadków prognozy można by dzięki nim poprawić.
• Plany na przyszłość: Na podstawie pozytywnych wyników planowany jest trzyletni projekt, którego celem jest wdrożenie ulepszonych narzędzi operacyjnych do 2029 roku, co ma usprawnić działanie służb ratunkowych.
Dlaczego prognozy powodzi błyskawicznych są tak ważne?
Powódź błyskawiczna (ang. surface water flooding) występuje, gdy intensywny deszcz, często podczas letnich burz, nie jest w stanie wsiąknąć w grunt lub zostać odprowadzony przez system kanalizacyjny, prowadząc do szybkiego zalania ulic i terenów zabudowanych. Zgodnie z najnowszą Krajową Ocena Ryzyka Powodziowego, liczba nieruchomości zagrożonych tym zjawiskiem wzrosła o 43% i sięga około 4,6 miliona. Co istotne, trzykrotnie więcej domów jest obecnie narażonych na wysokie ryzyko powodzi błyskawicznej niż powodzi rzecznej lub morskiej. Zmiany klimatu, powodujące coraz częstsze i gwałtowniejsze ulewy, tylko potęgują to zagrożenie, przekształcając lokalne podtopienia w zdarzenia zagrażające życiu i mieniu.
Ulepszanie krajowych możliwości prognozowania
Odpowiedzią na to wyzwanie jest trwający od trzech lat Projekt Ulepszania Prognozowania Powodzi Błyskawicznych (SWFFIP). Jego najbardziej widocznym efektem jest wprowadzenie do użytku operacyjnego usługi Szybkich Porad Powodziowych (Rapid Flood Guidance, RFG), która ma działać co najmniej do 2028 roku. Równolegle trwają prace nad udoskonaleniem samych narzędzi, z których korzystają progności.
Modelowanie zagrożenia i skutków
Kluczowym narzędziem jest Model Wpływu i Zagrożenia Powodzią Błyskawiczną (SWFHIM), opracowany w 2020 roku. Pomaga on prognostom ocenić, gdzie z prawdopodobieństwem do trzech dni może wystąpić zalanie i jak poważne mogą być jego skutki – od minimalnych po ciężkie. Model łączy w sobie prognozy opadów, szczegółowe mapy zagrożenia powodziowego oraz bazę danych potencjalnych skutków dla infrastruktury, transportu i ludzi.
Test nowych narzędzi krótkoterminowych („nowcasting”)
Służby ratunkowe zgłaszały zapotrzebowanie na jeszcze dokładniejsze, bardzo krótkoterminowe prognozy (z wyprzedzeniem 2-6 godzin), które są kluczowe dla podjęcia natychmiastowych działań, takich jak ostrzeżenie społeczności czy rozmieszczenie sprzętu. Aby wypełnić tę lukę, FFC przeprowadziło pilotażowe testy dwóch nowych modeli działających w czasie zbliżonym do rzeczywistego (tzw. nowcasting):
- Wersji modelu SWFHIM dostosowanej do prognoz krótkoterminowych.
- Modelu FOREWARNS opracowanego przez Uniwersytet w Leeds.
Oba modele wykorzystywały najnowocześniejsze, zespołowe prognozy opadów Met Office, łączące dane radarowe z modelami numerycznymi.
Wyniki pilotażu i plany na przyszłość
Testy, w których uczestniczyli progności, meteorolodzy i naukowcy, przyniosły bardzo pozytywne rezultaty. Okazało się, że wykorzystanie nowych modeli mogłoby poprawić prognozy Szybkich Porad Powodziowych w prawie 50% przypadków. Modele pomagały precyzyjniej określić próg, po którego przekroczeniu należy wydać ostrzeżenie, a także poprawiały dokładność lokalizacji zdarzenia. Model SWFHIM najlepiej sprawdzał się w ocenie prawdopodobieństwa i skali skutków, podczas gdy FOREWARNS ceniono za prostotę i dodatkowy kontekst dla prognozowanych zjawisk.
Na podstawie tych wyników opracowano rekomendacje, które mają zostać wdrożone w ramach nowego, trzyletniego projektu. Obejmują one dalsze udoskonalanie obu modeli we współpracy z partnerami naukowymi, priorytetowy rozwój krótkoterminowej wersji SWFHIM oraz rozważenie wdrożenia FOREWARNS jako prototypu operacyjnego. Celem jest wprowadzenie ulepszonych narzędzi do użytku operacyjnego do 2029 roku, co ma znacząco poprawić dokładność i terminowość ostrzeżeń przed nagłymi powodziami.
Źródło: Met Office / gov.uk