Najnowsze oficjalne dane pokazują, że w Anglii i Walii po raz pierwszy w historii tak mało dzieci trafia do systemu sprawiedliwości karnej dla nieletnich. Jednocześnie statystyki ujawniają poważne wyzwania: rekordowe opóźnienia w sądach, nadużywanie aresztu tymczasowego i utrzymujące się nierówności rasowe.
• System zmaga się z rekordowymi opóźnieniami – średni czas od popełnienia przestępstwa do zakończenia sprawy w sądzie wydłużył się do 230 dni. Ponadto 62% dzieci umieszczonych w areszcie tymczasowym nie otrzymało później wyroku pozbawienia wolności.
• Utrzymuje się nieproporcjonalna reprezentacja dzieci z grup etnicznych. Udział dzieci o mieszanym pochodzeniu etnicznym w populacji nieletnich więźniów niemal podwoił się w ciągu ostatniej dekady.
Skuteczna prewencja i dywersja
Opublikowane 29 stycznia roczne statystyki Youth Justice Board za okres 2024/25 wskazują na sukces strategii opartej na zapobieganiu przestępczości i kierowaniu dzieci poza formalny system sądowniczy. Oprócz rekordowo niskiej liczby „pierwszorazowych” sprawców, odnotowano również spadek liczby zatrzymań dzieci o 2% oraz rewizji osobistych o 7%. Dzieci stanowią jedynie 8% wszystkich zatrzymań dokonanych przez policję, co podważa narrację o „fali” przestępczości nieletnich.
Zdaniem analityków, te pozytywne trendy są wynikiem skutecznej współpracy między różnymi służbami oraz większego zaufania do metod dywersyjnych, które oferują wsparcie w społeczności zamiast kary.
Mroczna strona systemu: opóźnienia i nadużycia
Dla dzieci, które jednak trafiają do systemu, doświadczenie staje się coraz bardziej uciążliwe. Kluczowym problemem jest nadużywanie aresztu tymczasowego. Fakt, że prawie dwie trzecie dzieci umieszczonych w zakładzie tymczasowo nie otrzymuje potem wyroku więzienia, sugeruje, że środek ten jest często używany do zarządzania przeciążeniem systemu, a nie jako ostateczność.
Rekordowe opóźnienia w sądach stanowią kolejne poważne obciążenie. Średni czas oczekiwania na rozstrzygnięcie sprawy wydłużył się do ponad 7,5 miesiąca. Opóźnienia uniemożliwiają dzieciom terminowy dostęp do pomocy, zakłócają edukację i życie rodzinne, a także przedłużają niepewność ofiar czekających na sprawiedliwość.
Powtarzające się wykroczenia a niezaspokojone potrzeby
Ogólny wskaźnik recydywy wśród nieletnich nieznacznie spadł, jednak częstotliwość ponownych przestępstw popełnianych przez tych, którzy wracają do przestępczości, osiągnęła najwyższy poziom od dziesięciu lat. Oznacza to, że choć mniej dzieci łamie prawo ponownie, to te, które to robią, często mają złożone, niezaspokojone potrzeby, związane np. z traumą. Eksperci podkreślają konieczność inwestycji w specjalistyczne, długoterminowe wsparcie.
Uporczywe nierówności rasowe
Pomimo pewnych pozytywnych zmian, dzieci czarnoskóre i o mieszanym pochodzeniu etnicznym nadal są nadreprezentowane w systemie sprawiedliwości. Szczególnie niepokojący jest gwałtowny wzrost odsetka dzieci o mieszanym pochodzeniu wśród nieletnich osadzonych – z około 10% do 18% w ciągu ostatnich dziesięciu lat.
Youth Justice Board deklaruje priorytetowe traktowanie walki z tymi dysproporcjami, m.in. poprzez pilotażowe programy oferujące alternatywy dla aresztu tymczasowego dla chłopców z tych grup etnicznych.
Mieszane sygnały i niepokojące trendy
Statystyki odnotowują także niepokojące wzrosty w niektórych kategoriach przestępstw. Liczba przestępstw związanych z nożami i bronią zaczepną (w tym posiadaniem) wzrosła o 2%, a udowodnione przestępstwa na tle seksualnym popełnione przez nieletnich rosną trzeci rok z rzędu – w ubiegłym roku o 6%.
Szefowa Youth Justice Board, Stephanie Roberts-Bibby, komentując raport, przyznała, że sukces w prewencji jest „kruchy” i może zostać zniweczony przez opóźnienia sądowe oraz praktyki dotyczące aresztu tymczasowego. Zaapelowała o pilne działania naprawcze i dalsze inwestycje we wczesną interwencję.
Pełny raport ze szczegółowymi danymi statystycznymi jest dostępny na oficjalnej stronie rządowej.
Źródło: Youth Justice Board / gov.uk