Długoterminowe stopy procentowe w Wielkiej Brytanii osiągnęły w 2025 roku najwyższe poziomy od ponad dekady, podążając za globalnym trendem. Choć w ostatnim kwartale roku nastąpił ich spadek, to wciąż pozostają one na historycznie wysokim poziomie, plasując się w czołówce wśród gospodarek rozwiniętych. Według analityków Banku Anglii kluczową siłą napędową tych ruchów była tzw. premia za termin – dodatkowe wynagrodzenie, jakiego inwestorzy żądają za ryzyko związane z długoterminowymi obligacjami.
- Długoterminowe rentowności obligacji rządu brytyjskiego (gilts) gwałtownie rosły przez pierwsze trzy kwartały 2025 roku, by spaść w czwartym kwartale, kończąc rok na poziomach zbliżonych do historycznych szczytów.
- Głównym motorem tych wahań była zmiana premii za termin, napędzana przez globalną niepewność geopolityczną i obawy o stabilność fiskalną, które w przypadku UK zostały spotęgowane przez lokalne czynniki podaży i popytu na rynku gilts.
- Wysokie długoterminowe stopy mają znaczenie dla polityki pieniężnej, wpływając na warunki finansowe i perspektywy inflacyjne, a ich gwałtowne ruchy są również monitorowane przez organy nadzorcze pod kątem stabilności finansowej.
Globalny wzrost i wyjątkowa pozycja UK
Rok 2025 przyniósł znaczący wzrost długoterminowych stóp procentowych nie tylko w Wielkiej Brytanii, ale także w innych rozwiniętych gospodarkach, co stanowiło kontynuację trendu zapoczątkowanego w 2021 roku. Rentowność 10-letnich gilts sięgnęła 4,8%, a 30-letnich – 5,7%. Mimo późniejszej korekty w ostatnim kwartale, brytyjskie stopy zakończyły rok na poziomach niewidzianych od 2008 roku (dla 10-letnich) i od przełomu stulecia (dla 30-letnich). Co istotne, w porównaniu z innymi krajami, takimi jak USA, Niemcy czy Japonia, długoterminowe stopy w UK należały do najwyższych, częściowo z powodu relatywnie wysokich krótkoterminowych stóp procentowych.
Kluczowy czynnik: Premia za termin
Analitycy Banku Anglii wskazują, że za większość ruchów w 2025 roku odpowiadały zmiany w realnej premii za termin. Jest to składnik rentowności obligacji, który wynagradza inwestorów za ryzyko związane z posiadaniem papierów długoterminowych, takie jak niepewność co do przyszłej inflacji czy warunków fiskalnych. W przeciwieństwie do tego, oczekiwania co do przyszłych krótkoterminowych stóp procentowych Banku Anglii oraz inflacji pozostały w ciągu roku względnie stabilne i nie były głównymi motorami zmian.
Wpływ czynników globalnych
Wzrost premii za termin w UK w dużej mierze odzwierciedlał trendy globalne. Podwyższona niepewność geopolityczna, napięcia w handlu międzynarodowym oraz powszechne obawy dotyczące stabilności finansów publicznych w wielu krajach sprawiły, że inwestorzy na całym świecie zaczęli żądać wyższego wynagrodzenia za ryzyko. Masowa emisja obligacji rządowych na globalną skalę, nazywana czasem “globalnym przesytem obligacji”, dodatkowo zwiększyła presję na długoterminowe stopy.
Wpływ czynników lokalnych w Wielkiej Brytanii
Globalne trendy zostały w przypadku UK wzmocnione przez specyficzne czynniki krajowe. Struktura popytu na długoterminowe obligacje rządowe uległa zmianie. Tradycyjni nabywcy, tacy jak fundusze emerytalne stosujące strategie LDI, zmniejszyli swoje zakupy w miarę poprawy swojej sytuacji finansowej. W rezultacie podaż długoterminowych gilts musi teraz przyciągać bardziej wrażliwych na cenę inwestorów, co może zwiększać zmienność rynku. Ponadto, przez większą część roku na rynku panowała niepewność co do skali przyszłej emisji długu rządowego i przestrzeni fiskalnej.
Sytuacja zaczęła się klarować pod koniec roku. We wrześniu Urząd Zarządzania Długiem (DMO) odwołał aukcję długoterminowych obligacji, a w listopadowym Budżecie zapowiedziano zmniejszenie udziału długu o długich terminach zapadalności w planowanej emisji. Te decyzje, wraz z ogłoszeniem przez Bank Anglii szczegółów programu ilościowego zaostrzania (QT), przyczyniły się do spadku premii za termin i długoterminowych stóp w ostatnim kwartale 2025 roku.
Znaczenie dla polityki pieniężnej i stabilności finansowej
Długoterminowe stopy procentowe są istotne dla Komitetu Polityki Pieniężnej (MPC) Banku Anglii. Wpływają one na warunki finansowe w gospodarce, koszt kredytu dla dużych firm oraz wycenę aktywów, co pośrednio oddziałuje na PKB i inflację, choć w mniejszym stopniu niż stopy krótkoterminowe. Ruchomy te dostarczają również informacji o długoterminowych oczekiwaniach rynkowych co do inflacji i wzrostu.
Jednocześnie Komitet Polityki Finansowej (FPC) uważnie obserwuje rynek długoterminowych obligacji ze względu na stabilność systemu finansowego. Gwałtowne i nieuporządkowane ruchy stóp, jak pokazał kryzys LDI z 2022 roku, mogą ujawniać podatności w systemie, chociaż jego odporność została od tamtej pory wzmocniona działaniami regulatorów.
Źródło: Bank of England (BoE) / bankofengland.co.uk