Brytyjski rząd rozpoczął publiczne konsultacje w sprawie wdrożenia zaktualizowanego modelu oceny wartości odżywczej żywności (Nutrient Profiling Model). Ma on posłużyć do zaostrzenia restrykcji dotyczących reklamowania i promowania produktów uznanych za „mniej zdrowe”, szczególnie tych kierowanych do dzieci. Nowe przepisy mają pomóc rodzicom w dokonywaniu świadomych wyborów i ograniczyć wpływ tzw. ukrytych cukrów.
- Rząd proponuje przyjęcie nowocześniejszego modelu oceny żywności, który bierze pod uwagę m.in. zawartość cukrów dodanych, a nie tylko całkowitą ilość cukru.
- Produkty uznane za „mniej zdrowe” mogą zostać objęte zakazem reklam w telewizji przed 21:00 i w internecie, a także ograniczeniami w promocjach cenowych (np. „3 w cenie 2”) i ekspozycji w sklepach.
- Celem zmian jest zmniejszenie liczby przypadków otyłości wśród dzieci i dorosłych oraz wsparcie rodziców w walce z wszechobecnym marketingiem niezdrowej żywności.
Nowy model, nowe podejście do cukru
Proponowany Nutrient Profiling Model (NPM) ma zastąpić obowiązujący od ponad 20 lat system, który zdaniem ekspertów nie odzwierciedla już współczesnej wiedzy o żywieniu. Kluczową zmianą jest skupienie się na tzw. wolnych cukrach (free sugars), czyli cukrach dodanych do produktów oraz tych uwolnionych w procesie przetwarzania (np. w sokach owocowych). To one, w przeciwieństwie do cukrów naturalnie występujących w owocach czy mleku, wiązane są z negatywnymi skutkami zdrowotnymi, w tym z otyłością i próchnicą.
Nowy model ocenia produkt kompleksowo, biorąc pod uwagę bilans składników odżywczych: kalorie, sól, tłuszcze nasycone, białko, błonnik oraz właśnie wolne cukry. Oznacza to, że produkty często reklamowane jako zdrowsze, ale zawierające duże ilości ukrytego cukru – jak niektóre słodzone płatki śniadaniowe czy jogurty owocowe – mogą zostać zaklasyfikowane jako „mniej zdrowe” i podlegać restrykcjom.
Jakie ograniczenia mogą czekać producentów?
Jeśli nowy model zostanie przyjęty, żywność i napoje uznane za „mniej zdrowe” mogą zostać objęte szeregiem ograniczeń. Dotyczyłyby one:
- Reklamy: Zakazu emitowania reklam w telewizji przed godziną 21:00 oraz zakazu reklamowania tych produktów w internecie w dowolnym czasie.
- Promocje w sklepach: Wyłączenia z promocji wielopakowych, które zachęcają do nadmiernych zakupów (np. „kup 3, zapłać za 2”).
- Ekspozycja: Ograniczeń w umieszczaniu tych produktów w newralgicznych miejscach w sklepach, takich jak okolice kas czy alejki na wysokości wzroku dziecka.
Rząd podkreśla, że nie chodzi o zakaz sprzedaży, lecz o zmniejszenie „nieustannej presji” marketingu i promocji produktów o wysokiej zawartości cukru, soli i tłuszczów nasyconych.
Reakcje ekspertów i aktywistów
Inicjatywę rządu pozytywnie przyjęli eksperci ds. zdrowia publicznego. Profesor Chris Whitty, Główny Doradca Medyczny dla Anglii, zaznaczył, że nadmierne spożycie wolnych cukrów zagraża zdrowiu dzieci „teraz i w przyszłości”, a aktualizacja modelu pomoże ograniczyć marketing niezdrowych produktów skierowany do najmłodszych.
Organizacje pozarządowe, takie jak Sojusz na rzecz Walki z Otyłością (Obesity Health Alliance), wskazują, że obecne przepisy nie zapewniają dzieciom pełnej ochrony. Młodzieżowa aktywistka Anna z grupy Bite Back zwróciła uwagę na wszechobecność reklam niezdrowego jedzenia: „Jesteśmy otoczeni reklamami i promocjami niezdrowego jedzenia wszędzie — w telefonach, na ulicach, nawet w drodze do szkoły”.
Szerszy kontekst walki z otyłością dziecięcą
Konsultacje są częścią szerszej strategii rządu mającej na celu przeciwdziałanie otyłości wśród dzieci. Problem jest poważny – ponad jedno na troje dzieci w wieku 10-11 lat w Anglii ma nadwagę lub jest otyłe, a wskaźniki w regionach dotkniętych deprywacją są ponad dwukrotnie wyższe niż w zamożniejszych społecznościach.
Do innych podjętych już środków należą m.in. podatek od napojów słodzonych (Soft Drinks Industry Levy), który zdaniem rządu przyczynił się do 47% redukcji cukru w tych napojach, zakaz sprzedaży napojów energetycznych o wysokiej zawartości kofeiny dzieciom poniżej 16. roku życia oraz programy darmowych klubów śniadaniowych w szkołach.
Konsultacje publiczne potrwają i mają na celu zebranie opinii na temat praktycznych aspektów wdrożenia nowego modelu, wytycznych dla biznesu oraz harmonogramu zmian. Szczegółowe informacje na temat konsultacji można znaleźć na oficjalnej stronie gov.uk.
Źródło: Department of Health and Social Care / gov.uk