W 27. rocznicę rozpoczęcia operacji NATO w Kosowie, brytyjski dyplomata przypomniał tragiczne wydarzenia lat 90. i zaapelował o skoncentrowanie się na budowaniu przyszłości opartej na współpracy. W oświadczeniu dla OBWE podkreślono, że dzisiejsze Kosowo jest „nie do poznania” w porównaniu z sytuacją sprzed niemal trzech dekad.
- Wielka Brytania upamiętnia 27. rocznicę interwencji NATO w Kosowie, która miała położyć kres masowym naruszeniom praw człowieka i kryzysowi humanitarnemu.
- Dyplomacja brytyjska podkreśla, że działania Sojuszu nigdy nie były wymierzone w naród serbski, lecz w reżim Slobodana Miloševicia.
- Obecny cel Londynu i partnerów to budowa nowoczesnych, nastawionych na przyszłość relacji z całym regionem Zachodnich Bałkanów, w tym z Serbią i Kosowem.
Ciemny rozdział europejskiej historii
W swoim przemówieniu przed Organizacją Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE) zastępca ambasadora Zjednoczonego Królestwa, James Ford, określił konflikty po rozpadzie Jugosławii jako jeden z najciemniejszych okresów w najnowszej historii kontynentu. Przypomniał, że dziesiątki tysięcy ludzi straciło życie, a setki tysięcy zostało zmuszonych do opuszczenia swoich domów.
Interwencja jako ostateczność
Ford odniósł się bezpośrednio do kampanii lotniczej NATO rozpoczętej 24 marca 1999 roku. Zaznaczył, że według stanowiska Sojuszu, operacja nigdy nie była skierowana przeciwko Serbom, lecz miała na celu powstrzymanie masowych naruszeń praw człowieka przez reżim w Belgradzie, które zagrażały bezpieczeństwu regionalnemu i europejskiemu. Działania militarne poprzedzały ponad roczne intensywne wysiłki dyplomatyczne ONZ i Grupy Kontaktowej i były, jak podkreślono, „ostatnią deską ratunku” wobec masowych mordów i katastrofy humanitarnej.
Rola misji weryfikacyjnej OBWE
Dyplomata przypomniał również kluczową rolę, jaką w obiektywnym dokumentowaniu sytuacji na ziemi odegrała Misja Weryfikacyjna OBWE w Kosowie, powołana w październiku 1998 roku.
Współczesne Kosowo i wezwanie do pojednania
„Kosowo w 2026 roku jest nie do poznania w porównaniu z tym z 1999 roku, a Zjednoczone Królestwo jest dumne ze swojego wkładu w wspieranie tego postępu” – stwierdził James Ford. Zaapelował jednocześnie, aby przeszłości „nie zapominać, ale też jej nie nadużywać”. Lekcje historii powinny nas informować, a nie krępować.
Obecne priorytety brytyjskiej polityki wobec regionu koncentrują się na budowie partnerskich, przyszłościowych relacji. Jako pozytywny przykład współpracy wymieniono planowane na maj wspólne szkolenia personelu wojskowego NATO i Serbii dla misji międzynarodowych, w tym operacji pokojowych ONZ.
Deklaracja z Hillsborough Castle i dialog UE
Ford odniósł się także do wyników ubiegłorocznego szczytu Procesu Berlińskiego w Londynie, a szczególnie do podpisanej wówczas Deklaracji z Zamku Hillsborough o dobrosąsiedzkich stosunkach. Dokumenty te potwierdzają – jego zdaniem – zbiorowe zaangażowanie na rzecz pogłębiania współpracy regionalnej dla dobra wszystkich obywateli Zachodnich Bałkanów.
W swoim wystąpieniu wezwał przywódców Serbii i Kosowa do wdrożenia porozumień osiągniętych w ramach Dialogu facilitowanego przez Unię Europejską, postępu w normalizacji wzajemnych stosunków i zapewnienia obywatelom pokojowej, stabilnej i dostatniej przyszłości, na jaką zasługują.
Źródło: Foreign, Commonwealth & Development Office / gov.uk