Podczas Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku, minister Steven Doughty przedstawił stanowisko Zjednoczonego Królestwa w sprawie przyszłości Traktatu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (NPT). W swoim przemówieniu brytyjski polityk podkreślił, że mimo rosnących napięć geopolitycznych, NPT pozostaje niezbędnym narzędziem zapewniającym stabilność na świecie. Londyn wezwał wszystkie państwa do odnowienia wspólnych zobowiązań wobec traktatu, wskazując jednocześnie na największe współczesne zagrożenia dla jego integralności.
- Wielka Brytania potwierdza pełne zaangażowanie w realizację postanowień NPT, w tym w kwestie rozbrojenia, ale zaznacza, że bezpieczeństwo międzynarodowe wymaga dziś zdecydowanej odpowiedzi na działania Rosji, Iranu i Korei Północnej.
- Londyn uznaje odstraszanie nuklearne za fundament własnej obronności i zobowiązań wobec NATO, jednak deklaruje gotowość do dalszych działań na rzecz rozbrojenia, gdy pozwolą na to warunki bezpieczeństwa.
- Brytyjski rząd wspiera rozwój pokojowej energetyki jądrowej, w tym małych reaktorów modułowych (SMR), podkreślając jednocześnie kluczową rolę Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej w zapewnieniu bezpieczeństwa i przejrzystości tych technologii.
Nowe zagrożenia dla globalnego ładu nuklearnego
Minister Doughty zwrócił uwagę, że od czasu ostatniej konferencji przeglądowej NPT sytuacja bezpieczeństwa uległa znacznemu pogorszeniu. Za najpoważniejsze wyzwania uznał działania Rosji, która – jak stwierdził – rozwija nowe systemy jądrowe, prowadzi nielegalną inwazję na Ukrainę oraz podejmuje ryzykowne działania wokół elektrowni w Zaporożu i Czarnobylu. W przemówieniu padły również oskarżenia pod adresem Iranu, który łamie zobowiązania dotyczące zabezpieczeń, oraz Korei Północnej, która kontynuuje rozwój arsenału nuklearnego. Wzmiankowano także o Chinach, które zdaniem Londynu szybko i nieprzejrzyście rozbudowują swój potencjał jądrowy, unikając konstruktywnego dialogu w sprawie redukcji ryzyka.
Brytyjska strategia: dialog, odstraszanie i rozbrojenie
W odpowiedzi na te wyzwania Wielka Brytania przedstawiła trójfilarowe podejście. Po pierwsze, Londyn zamierza wspierać MAEA oraz inne państwa w rozwiązywaniu problemów proliferacyjnych, przede wszystkim w Iranie i KRLD. W przypadku Teheranu podkreślono, że jedynym długoterminowym rozwiązaniem jest wynegocjowane porozumienie. Wobec Pjongjangu wezwano do demontażu programów jądrowych i balistycznych oraz powrotu do pełnej zgodności z NPT.
Odstraszanie jako gwarancja bezpieczeństwa
Minister Doughty stanowczo podkreślił, że brytyjski potencjał odstraszania nuklearnego pozostaje fundamentem bezpieczeństwa kraju i jego zobowiązań sojuszniczych w ramach NATO. Zapewnił jednak, że wszelkie działania w tym zakresie są podejmowane z pełnym poszanowaniem celów i zobowiązań wynikających z NPT. Londyn deklaruje przy tym pragmatyczne i stopniowe podejście do rozbrojenia, które ma być przejrzyste, weryfikowalne i nieodwracalne, a oparte na zasadzie zwiększonego bezpieczeństwa dla wszystkich stron.
Pokojowe wykorzystanie energii jądrowej
Zjednoczone Królestwo opowiada się za odpowiedzialnym rozwojem cywilnej energetyki jądrowej. W kraju realizowany jest obecnie największy od pokolenia program rozbudowy mocy atomowych, w tym z wykorzystaniem małych reaktorów modułowych (SMR). Jak zaznaczono w przemówieniu, technologie te mogą przynosić korzyści w wielu dziedzinach – od leczenia nowotworów po bezpieczeństwo żywnościowe i czystą energię. Aby jednak rozwój ten nie wiązał się ze wzrostem ryzyka proliferacji, konieczne jest ścisłe przestrzeganie rygorystycznych zabezpieczeń MAEA, co stanowi gwarancję, że programy nuklearne mają wyłącznie pokojowy charakter.
Wspólna odpowiedzialność na nadchodzące dekady
Podsumowując, minister Doughty zaapelował do wszystkich państw-stron o jedność i pragmatyzm. Wyraził nadzieję, że obecna konferencja przyniesie konsensus wzmacniający wdrażanie NPT. Nawet jeśli porozumienie nie zostanie osiągnięte, rola traktatu w globalnym systemie bezpieczeństwa pozostanie – zdaniem Wielkiej Brytanii – niezmiennie kluczowa. Wspólne potwierdzenie fundamentalnych zobowiązań byłoby jednak silnym sygnałem, że mimo różnic, społeczność międzynarodowa potrafi działać razem.
Źródło: Foreign, Commonwealth & Development Office / gov.uk