Wielka Brytania stawia kolejny krok w wyścigu o czystą energię przyszłości. Rząd przeznacza 45 milionów funtów na superkomputer „Sunrise”, który ma być najpotężniejszym na świecie systemem sztucznej inteligencji dedykowanym badaniom nad fuzją jądrową. Maszyna, której uruchomienie planowane jest na czerwiec tego roku, ma radykalnie przyspieszyć prace nad pozyskiwaniem energii na wzór procesów zachodzących wewnątrz Słońca.
- Rząd Wielkiej Brytanii inwestuje 45 mln funtów w superkomputer „Sunrise”, który ma być najpotężniejszym na świecie systemem AI dedykowanym fuzji jądrowej.
- Maszyna, o mocy obliczeniowej sięgającej 6,76 eksaflopsów, będzie symulować kluczowe wyzwania, takie jak turbulencje plazmy czy produkcja paliwa, tworząc ich cyfrowe bliźniaki.
- Inwestycja ma być kamieniem węgielnym pierwszej w kraju „Strefy Wzrostu AI” w Culham w Oxfordshire i wesprzeć flagowy program STEP, którego celem jest uruchomienie komercyjnej elektrowni fuzyjnej w latach 40. obecnego wieku.
„Wschód” nowej ery energetycznej
Superkomputer o nazwie „Sunrise” (ang. wschód słońca) powstanie na terenie kampusu UK Atomic Energy Authority (UKAEA) w Culham w hrabstwie Oxfordshire. Inwestycja, sfinansowana przez resort energii (DESNZ), jest kluczowym elementem brytyjskiej strategii fuzyjnej. Jej celem jest nie tylko osiągnięcie niezależności energetycznej, ale także stworzenie nowych, wysoko wykwalifikowanych miejsc pracy w sektorze czystej energii.
Po co fuzji superkomputer AI?
Badania nad kontrolowaną syntezą jądrową należą do najbardziej złożonych wyzwań naukowych. Wymagają one precyzyjnego modelowania zachowania plazmy w ekstremalnych temperaturach, projektowania nowych materiałów odpornych na ogromne obciążenia oraz opracowania technologii produkcji i odzysku trytu – kluczowego paliwa reakcji fuzyjnych.
„Sunrise”, zdolny do wykonania 6,76 trylionów (eksa) operacji zmiennoprzecinkowych na sekundę, ma radykalnie przyspieszyć ten proces. Dzięki połączeniu zaawansowanych symulacji z fizyką i sztuczną inteligencją, system będzie tworzył tzw. cyfrowe bliźniaki – wirtualne, precyzyjne kopie skomplikowanych układów fizycznych. Pozwoli to naukowcom na testowanie, iterowanie i udoskonalanie rozwiązań w bezpiecznym środowisku wirtualnym, zamiast drogich i czasochłonnych eksperymentów fizycznych.
„Czerpiemy lekcje z programu Apollo: najszybciej uczymy się, gdy możemy testować, powtarzać i ulepszać bezpiecznie w świecie wirtualnym, zanim zobowiążemy się do naszej rzeczywistej misji” – tłumaczy dr Rob Akers z UKAEA.
Wspólny wysiłek technologicznych gigantów
Projekt „Sunrise” to efekt współpracy czołowych instytucji i firm technologicznych. W konsorcjum tworzące superkomputer weszły UKAEA, Uniwersytet w Cambridge, a także giganci branży IT: AMD, Dell Technologies, Intel oraz firma WEKA. Maszyna zbudowana będzie na platformie Dell PowerEdge z wykorzystaniem procesorów AMD EPYC i akceleratorów graficznych AMD Instinct.
Partnerzy podkreślają strategiczne znaczenie inwestycji. „Komercyjjalizacja energii fuzyjnej ma być jednym z kamieni milowych w ewolucji naszej cywilizacji” – ocenia Simon Wilyman z Intela. Tariq Hussain z Dell Technologies dodaje, że „Sunrise” to odważny krok w rozwoju zarówno energii fuzyjnej, jak i innowacji AI, możliwy dzięki ścisłej współpracy.
Cel: praktyczna energia fuzyjna
Moc obliczeniowa „Sunrise” zostanie wykorzystana do wsparcia kluczowych brytyjskich programów fuzyjnych. Wśród nich są projekt LIBRTI, zajmujący się opracowaniem technologii cyklu paliwowego z trytem, oraz flagowy program STEP. Jego ambicją jest zbudowanie do lat 40. tego wieku prototypowej elektrowni fuzyjnej, która dostarczy czystą energię do sieci.
Inwestycja w „Sunrise” to także pierwszy krok w tworzeniu pierwszej w Wielkiej Brytanii „Strefy Wzrostu AI” w Culham. Ma ona wzmocnić krajowe zdolności w dziedzinie wysokowydajnych obliczeń i sztucznej inteligencji, przyczyniając się do realizacji szerszych celów związanych z osiągnięciem zerowej emisji netto.
Szczegółowe informacje na temat strategii fuzyjnej i programu STEP można znaleźć na oficjalnych stronach rządowych.
Źródło: Department for Energy Security and Net Zero / gov.uk