Przewodnicząca Komitetu ds. Zwierząt w Nauce (Animals in Science Committee) zwróciła się do rządu z oficjalnym stanowiskiem w sprawie wykorzystania generatywnej sztucznej inteligencji w obszarze badań z udziałem zwierząt. W liście do lorda Hansona z 27 lutego 2026 roku dr Sally Robinson wskazuje zarówno na potencjalne korzyści, jak i poważne ryzyka związane z tą szybko rozwijającą się technologią.
- Eksperci ds. etyki w nauce apelują do brytyjskiego rządu o pilne przyjrzenie się roli sztucznej inteligencji w badaniach na zwierzętach.
- Wskazują, że AI może usprawnić procesy licencjonowania i analizy danych, ale niesie też nowe, nieznane wcześniej zagrożenia etyczne.
- Kluczowym wyzwaniem ma być znalezienie równowagi między postępem technologicznym a zapewnieniem najwyższych standardów dobrostanu zwierząt laboratoryjnych.
List w sprawie przyszłości etyki badań
Komitet ds. Zwierząt w Nauce (ASC), niezależny organ doradczy brytyjskiego rządu, podjął kluczowy krok w debacie na temat przyszłości badań naukowych. Dr Sally Robinson, przewodnicząca Komitetu, skierowała oficjalne pismo do parlamentarnego undersecretary stanu w Departamencie Nauki, Innowacji i Technologii, lorda Christophera Hansona. Głównym tematem korespondencji jest rosnąca rola generatywnej sztucznej inteligencji w procesach związanych z wykorzystywaniem zwierząt w badaniach.
Potencjał i pułapki nowej technologii
W swoim stanowisku ASC przygląda się dwóm stronom tego samego medalu. Z jednej strony, generatywna AI może zrewolucjonizować i usprawnić kluczowe obszary, takie jak procedury wydawania licencji na prowadzenie badań, nadzór etyczny nad projektami czy zaawansowana analiza danych naukowych. Technologia ta mogłaby pomóc w szybszym i dokładniejszym przetwarzaniu ogromnych ilości informacji, co potencjalnie prowadziłoby do lepszego planowania eksperymentów i redukcji liczby wykorzystywanych zwierząt.
Z drugiej jednak strony, list wyraźnie podkreśla konieczność ostrożności. Eksperci zwracają uwagę na ryzyka związane z nieprzejrzystością algorytmów (tzw. “czarne skrzynki”), możliwością utrwalenia i powielania istniejących błędów lub uprzedzeń w danych treningowych, oraz na fundamentalne pytania o to, czy maszyna może realnie oceniać złożone aspekty dobrostanu zwierząt i cierpienia. Wprowadzenie AI w tak wrażliwym obszarze wymaga solidnych ram etycznych i prawnych, które obecnie mogą nie nadążać za tempem rozwoju technologii.
Wezwanie do działania i dialogu
Skierowanie listu do lorda Hansona nie jest przypadkowe. Ma on charakter apelu do decydentów politycznych o włączenie się w tę ważną dyskusję i podjęcie działań wyprzedzających. Komitet ASC sygnalizuje, że bierne obserwowanie rozwoju sytuacji może doprowadzić do powstania luk regulacyjnych. Konieczne wydaje się wypracowanie narodowych wytycznych i standardów, które pozwolą wykorzystać innowacyjny potencjał sztucznej inteligencji, jednocześnie stanowczo chroniąc zasady 3R (Replace, Reduce, Refine – Zastąp, Zmniejsz, Udoskonal), stanowiące filar etyki badań na zwierzętach w Wielkiej Brytanii i na świecie.
Ten list otwiera nowy rozdział w debacie publicznej na temat etycznych granic postępu naukowego. Jego treść sugeruje, że nadchodzące miesiące mogą przynieść konkretne konsultacje, a być może także propozycje zmian w przepisach, które będą starały się nadążyć za cyfrową transformacją w laboratoriach.
Źródło: Animals in Science Committee / gov.uk