Brytyjski rząd wzywa przedsiębiorstwa z sektora rolno-spożywczego do rozpoczęcia przygotowań na nową umowę z Unią Europejską, która ma uprościć handel, obniżyć koszty i zmniejszyć biurokrację. Planowane porozumienie ma wejść w życie w połowie 2027 roku.
* Umowa ma obniżyć koszty dla setek tysięcy firm, w tym tych, które nie handlują bezpośrednio z UE, oraz usprawnić przepływ towarów między Wielką Brytanią a Irlandią Północną.
* Ministerstwa zachęcają biznes do aktywnego włączania się w konsultacje i rozpoczynania wewnętrznych przygotowań już teraz, mimo że negocjacje wciąż trwają.
Reset relacji handlowych z Unią Europejską
Rząd Wielkiej Brytanii przedstawił założenia nowego porozumienia z Unią Europejską w dziedzinie sanitarnych i fitosanitarnych środków (SPS). Jego celem jest “zresetowanie” relacji handlowych z największym partnerem i usunięcie barier, które po Brexicie utrudniały eksport i import towarów rolno-spożywczych. Według minister ds. środowiska Emmy Reynolds, umowa ma uwolnić brytyjskie firmy od “gór papierkowej roboty, niepotrzebnych opóźnień i rosnących kosztów”.
Od 2018 roku wartość eksportu żywności i produktów rolnych z UK do UE spadła o 22%, co w ujęciu realnym oznacza stratę blisko 4 miliardów funtów. Nowe zasady mają pomóc odzyskać utracone rynki i “przywrócić brytyjskie produkty na europejskie stoły”.
Korzyści dla firm i konsumentów
Oprócz eksporterów, na uproszczeniach ma skorzystać również rynek wewnętrzny. Proces przewozu większości towarów rolno-spożywczych między Wielką Brytanią a Irlandią Północną ma stać się prostszy i tańszy, co ma wzmocnić jednolity rynek Zjednoczonego Królestwa.
Szybszy przepływ towarów ma również przełożyć się na lepsze zaopatrzenie sklepów, większą odporność łańcuchów dostaw i potencjalnie niższe presje inflacyjne na ceny żywności. Rząd szacuje, że nowe przepisy dotkną około pół miliona przedsiębiorstw, w tym także te działające wyłącznie na rynku brytyjskim, które będą musiały dostosować swoje praktyki do unijnych norm.
Co zmieni umowa? Koniec z wysokimi kosztami
Kluczową zmianą ma być zniesienie lub znaczne ograniczenie szeregu opłat i obowiązkowych procedur. Do kosztów, które mają zniknąć, rząd zalicza:
- Kosztownych certyfikatów zdrowia eksportowego (do 200 funtów za towar).
- Opłat za certyfikaty fitosanitarne (ok. 25 funtów) oraz związane z nimi opłaty inspekcyjne (co najmniej 127,60 funta).
- Dodatkowych opłat za kontrole tożsamości przy eksporcie mięsa i nabiału (średnio 31 funtów za ładunek).
- Drogiego pobierania próbek, które może dodać nawet 1400 funtów do wysyłki łososia czy 1200 funtów do transportu sera lub wołowiny.
Zmniejszone mają być także koszty pośrednie, jak opłaty za czas oczekiwania na kontrole czy dodatkowe opłaty dla kierowców ciężarówek.
Głosy z rynku: “To dobry krok”
Przedstawiciele branży pozytywnie zareagowali na postępy w negocjacjach. Alex Freudmann, dyrektor zarządzający M&S Food, stwierdził, że im szybciej umowa zostanie zawarta, tym lepiej, ponieważ usunie niepotrzebną biurokrację i odciąży brytyjskich farmerów. Sean Ramsden z Ramsden International wyraził przekonanie, że porozumienie “ponownie otworzy rynek europejski” dla brytyjskiej żywności i napojów, pozwalając odzyskać utracone w wyniku Brexitu przychody.
Jak firmy mogą się przygotować?
Rząd zachęca przedsiębiorstwa, by nie czekały do ostatniej chwili i już teraz podjęły pierwsze kroki przygotowawcze. Zalecane działania to:
- Kontakt z odpowiednią organizacją branżową lub stowarzyszeniem handlowym w celu uzyskania wskazówek.
- Analiza łańcucha dostaw pod kątem nadchodzących zmian.
- Zapisywanie się do rządowych alertów mailowych (np. ministerstwa Defra) w celu otrzymywania regularnych aktualizacji.
- Udział w trwającym właśnie, sześciotygodniowym “wezwaniu do przekazania informacji” (Call for Information), gdzie firmy mogą podzielić się swoimi potrzebami dotyczącymi wsparcia.
Szczegółowe wytyczne dla poszczególnych sektorów mają zostać opublikowane po zakończeniu negocjacji, co jest oczekiwane w późniejszym etapie 2026 roku. Do tego czasu przedsiębiorstwa muszą stosować się do obecnie obowiązujących przepisów, w tym do postanowień tzw. Ram z Windsor.
Źródło: Department for Environment, Food & Rural Affairs / gov.uk