Brytyjska Agencja Ochrony Środowiska (Environment Agency) znacząco zwiększa swoje siły w walce z zanieczyszczeniem rzek, jezior i mórz. Zespół śledczych, inspektorów i prawników zajmujących się tym obszarem ma wzrosnąć niemal pięciokrotnie w ciągu trzech lat, co ma pozwolić na szybsze i surowsze egzekwowanie prawa wobec firm wodociągowych.
* Rekordowy budżet na ten cel wynosi w tym roku finansowym 153 miliony funtów, a koszty działań egzekucyjnych pokrywają teraz firmy wodociągowe (zasada “zanieczyszczający płaci”).
* Wzmocnione działania już przynoszą efekty: w tym roku odnotowano 4% spadek naruszeń pozwoleń przez firmy wodociągowe, a na poprawę infrastruktury nałożono już tysiące zobowiązań.
Historyczne wzmocnienie sił inspekcyjnych
W odpowiedzi na pogarszające się w ostatnich latach wyniki środowiskowe firm wodociągowych, brytyjski regulator zdecydował się na radykalne wzmocnienie potencjału kontrolnego. Jak podała Agencja Ochrony Środowiska, liczba etatów dedykowanych wyłącznie egzekwowaniu prawa w obszarze wód ma wzrosnąć z zaledwie 41 w 2023 roku do 195 do marca 2026 roku. Planowane są dalsze zwiększenia jeszcze w 2026 roku. To największy taki zespół w historii instytucji.
Jego zadaniem będzie prowadzenie dochodzeń, inspekcji obiektów, pobieranie próbek wody i gleby oraz dostarczanie dowodów wspierających postępowania prawne. Celem jest nie tylko karanie, ale przede wszystkim odstraszanie od nielegalnej działalności i skupienie się na osiągnięciu czystszego środowiska wodnego.
Pierwsze efekty i rekordowy budżet
Rozbudowa zespołu idzie w parze z największym w historii budżetem na egzekwowanie przepisów dotyczących wody, który w obecnym roku finansowym wynosi rekordowe 153 miliony funtów. Kluczową zmianą jest wprowadzenie wzmocnionej zasady “zanieczyszczający płaci” – to firmy wodociągowe będą teraz pokrywać koszty prowadzonych wobec nich dochodzeń i działań egzekucyjnych.
Wzmocnione działania już przynoszą pierwsze rezultaty. W ramach zaplanowanych na ten rok finansowy 10 000 kontroli firm wodociągowych przeprowadzono już ponad 8 000. Doprowadziły one do nałożenia na przedsiębiorstwa ponad 4700 indywidualnych zobowiązań do poprawy, takich jak naprawa oczyszczalni ścieków czy modernizacja infrastruktury. W ubiegłym roku działania egzekucyjne zaowocowały również przekazaniem przez firmy ponad 6,9 miliona funtów na rzecz oczyszczania cieków wodnych w ramach tzw. “enforcement undertakings”.
Zdaniem Agencji, ten zestaw działań i rekordowy poziom kontroli przyczynił się już do 4% spadku naruszeń pozwoleń środowiskowych w tym roku, po okresie utrzymującej się słabej kondycji całego sektora.
Nowe uprawnienia i deklaracje
Helen Wakeham, dyrektor ds. wody w Environment Agency, podkreśliła, że zwiększone zasoby pozwolą agencji na wykorzystanie szerszego wachlarza narzędzi – od formalnych upomnień, przez kary cywilne, aż po postępowania sądowe. Zaznaczyła jednak, że “egzekwowanie prawa to tylko jedno z narzędzi w skrzynce z narzędziami zgodności. Naszym celem jest identyfikacja i usunięcie podstawowych przyczyn zanieczyszczeń oraz współpraca z firmami wodociągowymi, aby zapobiegać im od samego początku”.
Minister ds. wody, Emma Hardy, dodała, że dodatkowi inspektorzy są już w terenie i pomagają chronić zasoby wodne oraz przywracać zaufanie publiczne. Nowa siła robocza ma być kluczowa we wdrażaniu wzmocnionych uprawnień, w tym nowych, automatycznych i surowszych kar.
Wzmocnienie prawne i większa transparentność
Rozbudowa zespołu jest częścią szerszej transformacji podejścia Agencji, wspartej nowymi uprawnieniami wynikającymi z ustawy Water (Special Measures) Act z 2025 roku. Ustawa ta wprowadziła już m.in. możliwość odzyskiwania kosztów egzekwowania prawa oraz kary więzienia za utrudnianie dochodzeń. W przygotowaniu są dalsze przepisy, takie jak automatyczne kary finansowe, obowiązkowe plany redukcji incydentów zanieczyszczeń oraz przyspieszone monitorowanie wszystkich przelewów burzowych.
W ramach zobowiązania do przejrzystości, Agencja publikuje także online wszystkie swoje formularze oceny zgodności (Water Industry Compliance Assessment Report), dając społeczeństwu wgląd w to, jak oceniana jest zgodność z prawem i na jakiej podstawie podejmowane są decyzje o wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Działania te wpisują się w szerszy, ogłoszony niedawno przez rząd plan reformy systemu wodnego.
Źródło: Environment Agency / gov.uk