Bank Anglii opublikował kwartalny raport dotyczący działania swojego programu skupu aktywów (APF). Dokument podsumowuje operacje z ostatnich trzech miesięcy 2025 roku i zawiera aktualne szacunki dotyczące finansowych konsekwencji historycznego programu luzowania ilościowego (QE) oraz obecnego zacieśnienia (QT) dla brytyjskich finansów publicznych.
• Szacunki Banku wskazują, że łączne koszty netto programu QE/QT dla Skarbu Państwa (HMT), wynikające z umowy gwarancyjnej, mogą wynieść od 55 do 115 mld funtów, w zależności od przyszłej ścieżki stóp procentowych.
• Analiza podkreśla, że te potencjalne wypływy z budżetu są w znacznym stopniu równoważone przez korzyści fiskalne, głównie w postaci niższych kosztów obsługi długu publicznego, szacowanych na 50-125 mld funtów.
Operacje skupu i sprzedaży aktywów w IV kwartale
Zgodnie z decyzją Komitetu Polityki Pieniężnej (MPC) z września 2025 roku, Bank Anglii kontynuował w ostatnim kwartale redukcję ogromnego portfela obligacji skarbowych nagromadzonych w latach luzowania ilościowego. W okresie od października do września 2026 roku zaplanowane jest zmniejszenie tego portfela o 70 mld funtów.
W ciągu października i listopada 2025 roku przeprowadzono pięć operacji sprzedaży, które łącznie zmniejszyły wartość obligacji przeznaczonych do celów polityki pieniężnej o 4,9 mld funtów. W tym okresie nie odnotowano żadnych wykupów obligacji z tytułu ich terminu zapadalności. Dzięki tym działaniom całkowite saldo portfela obligacji w APF spadło do 553 mld funtów na dzień 31 grudnia 2025 roku.
Skarb Państwa zaczyna dopłacać do programu
Jednym z kluczowych aspektów raportu jest analiza przepływów pieniężnych między APF a Skarbem Państwa (HM Treasury). Mechanizm ten działa na podstawie umowy gwarancyjnej, na mocy której HMT zabezpiecza ewentualne straty funduszu APF.
W pierwszych latach działania programu (2009-2022) APF generował znaczące dodatnie przepływy do budżetu, które na koniec września 2022 roku sięgnęły szczytowej, skumulowanej kwoty 123,9 mld funtów. Sytuacja odwróciła się wraz ze wzrostem stóp procentowych i rozpoczęciem wyprzedaży aktywów. Od października 2022 roku to Skarb Państwa regularnie dokonuje płatności na rzecz APF. W ujęciu netto, do końca 2025 roku APF przekazał HMT 23,8 mld funtów, ale od tego momentu saldo netto jest już ujemne dla budżetu.
Niepewna przyszłość i szacunkowe scenariusze
Przyszłe przepływy pieniężne są wysoce niepewne i zależą głównie od ścieżki stóp procentowych. Bank Anglii przedstawia kilka ilustracyjnych scenariuszy. Jeśli stopy będą podążać za obecnymi oczekiwaniami rynkowymi, łączne, zdyskontowane koszty netto dla HMT mogą sięgnąć około 115 mld funtów. W bardziej optymistycznym wariancie, zakładającym powrót stóp do szacunkowego poziomu neutralnego, koszty te mogłyby spaść do około 55 mld funtów.
Co istotne, raport wskazuje, że tempo wyprzedaży obligacji (szybsze lub wolniejsze) ma stosunkowo niewielki wpływ na te szacunki w ujęciu zdyskontowanym. Kluczowym czynnikiem pozostaje poziom stóp procentowych.
Szerszy obraz: korzyści mogą przeważyć koszty
Autorzy raportu podkreślają, że analiza bezpośrednich przepływów pieniężnych z umowy gwarancyjnej to tylko część szerszego obrazu oddziaływania programu QE/QT na finanse publiczne. Najważniejszym efektem luzowania ilościowego było wsparcie makroekonomiczne – utrzymanie zatrudnienia i wzrostu gospodarczego w obliczu kryzysów, co samo w sobie przyniosło korzyści fiskalne poprzez wyższe wpływy podatkowe.
Dodatkowo, według analiz Banku Anglii, programy QE i QT obniżyły łączne koszty zaciągania długu przez rząd brytyjski o szacunkowe 50-125 mld funtów. Znaczna część tej korzyści ma się jeszcze zmaterializować w przyszłości, ze względu na długi okres zapadalności brytyjskiego długu. W jednym z przedstawionych scenariuszy, te oszczędności na kosztach obsługi długu w pełni równoważą przewidywane przyszłe wypłaty z budżetu na rzecz APF.
Wzmocnienie płynności rynku obligacji
Raport informuje również o współpracy z Urzędem Zarządzania Długiem (DMO). Obligacje z portfela APF są pożyczane DMO, które następnie udostępnia je uczestnikom rynku w celu utrzymania jego płynności. Średnia dzienna wartość pożyczonych w ten sposób obligacji w IV kwartale wyniosła 8 mld funtów. Od początku 2026 roku Bank i DMO zwiększyły limit dostępnych do pożyczki obligacji z 5% do 10% portfela APF, jako środek ostrożnościowy w miarę zmniejszania się jego ogólnej wielkości.
Szczegółowe informacje, w tym pełny raport kwartalny, są dostępne na oficjalnej stronie Banku Anglii.
Źródło: Bank of England (BoE) / bankofengland.co.uk