Brytyjski rząd ogłosił swoją odpowiedź na niezależny przegląd wizy dla pracowników sezonowych. Kluczową decyzją jest przedłużenie funkcjonowania tego programu na kolejne pięć lat, co ma dać sektorowi rolnemu większą pewność. Rząd częściowo zaakceptował też rekomendację dotyczącą skrócenia tzw. okresu “ochłodzenia” między wizami, ale odrzucił pomysł gwarantowania pracownikom dwóch miesięcy wynagrodzenia.
- Program wizowy dla pracowników sezonowych zostaje przedłużony o 5 lat, ale branża otrzyma tylko 2 lata wypowiedzenia w przypadku planowanej likwidacji.
- Okres “ochłodzenia”, czyli minimalny czas, jaki pracownik musi spędzić poza Wielką Brytanią przed złożeniem kolejnego wniosku, zostanie skrócony z 6 do 4 miesięcy.
- Rząd odrzucił rekomendację gwarantowania pracownikom 2-miesięcznego wynagrodzenia, wskazując na pilotażową analizę zasady “pracodawca płaci” (EPP) jako potencjalnie lepsze rozwiązanie.
Pewność na pięć lat, ale z zastrzeżeniami
Rząd zgodził się z rekomendacją Komitetu Doradczego ds. Migracji (MAC), że sektor rolno-spożywczy potrzebuje większej przewidywalności. W lutym 2025 roku ogłoszono zatem przedłużenie ścieżki Seasonal Worker o kolejne pięć lat. Jednakże rząd nie przyjął w pełni sugestii MAC, by o ewentualnym zamknięciu programu informować z pięcioletnim wyprzedzeniem. Zamiast tego branża otrzyma dwuletnie wypowiedzenie. Rząd zastrzega sobie prawo do natychmiastowego zawieszenia programu w wyjątkowych okolicznościach, np. w przypadku zagrożenia dla kontroli imigracyjnej lub bezpieczeństwa narodowego.
Większa elastyczność wiz, ale nie całkowita
Jedną z kluczowych zmian będzie skrócenie obowiązkowego okresu, przez który pracownik sezonowy musi przebywać poza Wielką Brytanią, zanim będzie mógł ubiegać się o kolejną wizę. MAC rekomendował redukcję z 6 do 3 miesięcy. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych (Home Office) poszło na częściowe ustępstwo i zapowiedziało skrócenie tego okresu do 4 miesięcy, argumentując, że takie rozwiązanie zachowuje równowagę między elastycznością a kontrolą imigracyjną.
Rząd stanowczo odrzucił jednak inną propozycję MAC, aby pracownicy mogli wybierać dowolne 6 miesięcy w roku kalendarzowym na pracę. Uznano, że pomysł nie odpowiada sezonowemu charakterowi zapotrzebowania na pracę w rolnictwie, stworzyłby ogromne obciążenie administracyjne i utrudniłby weryfikację prawa do pracy, zwiększając ryzyko zatrudniania nielegalnego.
Prawa pracownicze i kwestia wynagrodzenia
Rząd nie zgodził się z rekomendacją gwarantowania pracownikom sezonowym co najmniej dwóch miesięcy płacy na pokrycie kosztów przyjazdu. W odpowiedzi wskazano, że minimalne zarobki z takiego okresu znacznie przewyższają typowe koszty wizy i podróży, a także że mogą istnieć uzasadnione powody wcześniejszego zakończenia umowy. Jako potencjalnie lepsze rozwiązanie rząd wskazał zasadę “pracodawca płaci” (Employer Pays Principle – EPP), której pilotażowe wdrożenie testowano w tym roku.
Jeśli chodzi o prawa pracownicze, rząd przyjął zasadę ich wzmacniania. Głównym narzędziem ma być nowo tworzona Agencja Godnej Pracy (Fair Work Agency). Ponadto urząd imigracyjny UKVI rozpoczął comiesięczne spotkania z wszystkimi sponsorami w programie, aby monitorować zgodność z przepisami.
Przyszłość: automatyzacja i nowe modele finansowania
W swojej odpowiedzi rząd podkreślił, że długoterminową przyszłość sektora musi wspierać większe wdrażanie automatyzacji i redukcja zależności od zagranicznej siły roboczej. W kwestii finansowania kosztów pracowników rząd wezwał branżę do głębokiego zastanowienia się nad modelem EPP, który mógłby przenieść koszty rekrutacji na pracodawców i łańcuch dostaw, co potencjalnie mogłoby wpłynąć na ceny żywności. Branża ma obecnie analizować wyniki pilotażu w tym obszarze.
Źródło: Home Office / gov.uk