W hrabstwie Devon w Wielkiej Brytanii funkcjonuje wyjątkowe miejsce – Ilford Park Polish Home. Ten dom opieki, zarządzany przez brytyjskie Ministerstwo Obrony, jest namacalnym świadectwem historycznego zobowiązania wobec polskich weteranów II wojny światowej i ich rodzin. W 2027 roku przypada 80. rocznica ustawy, która to miejsce powołała do życia.
* Miejsce, nazywane “Małą Polską”, kultywuje narodowe tradycje, oferując m.in. codzienną mszę po polsku i celebrując polskie święta państwowe.
* Dom nadal przyjmuje osoby spełniające kryteria wynikające z Ustawy o Osiedleniu Polaków z 1947 roku, gwarantując im opiekę i poczucie wspólnoty.
Historyczne zobowiązanie: od obozu do domu
Po zakończeniu II wojny światowej tysiące polskich żołnierzy, którzy walczyli u boku aliantów pod brytyjskim dowództwem, nie mogło wrócić do ojczyzny, która znalazła się w sowieckiej strefie wpływów. W odpowiedzi na ich trudną sytuację, brytyjski rząd podjął bezprecedensową decyzję. W 1947 roku parlament przyjął Ustawę o Osiedleniu Polaków (Polish Resettlement Act 1947), nazywaną potocznie “Obietnicą Churchilla”. Była to pierwsza w historii brytyjska ustawa imigracyjna, uznająca Polaków za przypadek szczególny ze względu na ich wkład w wysiłek wojenny.
W ramach realizacji tego aktu powstało 45 ośrodków osiedleńczych. Jeden z nich rozpoczął działalność w 1948 roku w Stover Camp w Devon, w budynkach szpitala przeznaczonego pierwotnie dla amerykańskich ofiar inwazji w Normandii. Z czasem przekształcił się w nowoczesny dom opieki i dom spokojnej starości, który w 1992 roku przeniósł się do nowego, specjalnie zaprojektowanego obiektu – Ilford Park Polish Home.
“Mała Polska” w Devon
Dla mieszkańców, lokalnej społeczności oraz polskich organizacji, Ilford Park jest znane jako “Mała Polska”. To nie tylko nazwa, ale filozofia działania. Dom jest ostoją polskości, gdzie kultywuje się tradycje i zwyczaje. Na miejscu mieszka polski kapłan, który codziennie odprawia mszę świętą w kaplicy. Uroczyście obchodzone są Święto Konstytucji 3 Maja oraz Dzień Niepodległości, obok brytyjskich świąt państwowych.
Obecnie w domu przebywa 40 mieszkańców, których średni wiek to 91 lat. Co najmniej 30% personelu jest dwujęzyczna, co zapewnia swobodną komunikację i poczucie bezpieczeństwa. Jak podkreśla kierowniczka domu, Clare Thomas, jest to miejsce tętniące życiem, gdzie odtwarzane są dawne przyjaźnie i zawiązują się nowe.
Komu przysługuje prawo do miejsca?
Ilford Park Polish Home nadal przyjmuje nowych mieszkańców, którzy spełniają kryteria określone historyczną ustawą. Prawo do ubiegania się o miejsce mają przede wszystkim osoby, które służyły w Polskich Siłach Zbrojnych pod brytyjskim dowództwem podczas II wojny światowej. Dotyczy to również Polaków zarejestrowanych w Wielkiej Brytanii po 31 sierpnia 1939 roku, którzy znaleźli się w tym kraju z przyczyn związanych z wojną – byli więźniami obozów koncentracyjnych lub pracy, lub nie mogli wrócić do Polski z powodu zmian politycznych. Prawo to rozciąga się także na małżonków i osoby będące na utrzymaniu ww. grup.
Zbliżająca się 80. rocznica “Obietnicy Churchilla” przypomina o tym wyjątkowym fragmencie wspólnej polsko-brytyjskiej historii. Ilford Park Polish Home pozostaje żywym dowodem na dotrzymanie tego zobowiązania, oferując godne warunki życia i opiekę ostatnim już weteranom oraz ich rodzinom. Szczegółowe informacje na temat placówki można znaleźć na oficjalnej stronie rządowej.
Źródło: Ministry of Defence / gov.uk